พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ช"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ชาติเชื้อชาติเกิด
ซังเกลียด ชัง
ชฎาผมที่เกล้าเป็นมวยสูงขึ้นเรียก ชฎา อย่างว่า ท่านหากจักเห็นยังอาศรมบทศาลาแห่งพระยาเวสสันตะระเจ้าตนวิเศษ อันธะรงเพศเป็นระสี มีมือถือขอเกาะเกี่ยวเหนี่ยวลูกไม้แลหัวมันในวนประเทศ ขอดเกษเกล้าเป็นชฎา (เวส).
ชมพูชื่อพรรณไม้หว้าขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ผลใหญ่สีแดงปนขาว มีรสหวาน ใช้กินได้ เรียก หมากหว้าชมพู อย่างว่า สีหมากหว้าชมพูหายาก สีม้อนเต้อหาได้ซู่ยาม (บ.).
ชะชื่นสดชื่น แจ่มใส หน้าตาที่แจ่มใสสดชื่น เรียก ชะชื่น อย่างว่า ชะชื่นพุ้นเกวียนแก่แถนลอ ทังเลิงเล็มมาดแถนหลายท้าว อันนี้พอแหนให้ผลควรฮู้ฮ่าง อันแต่พลท่านเว้าลือล้ำเอนกนอง (ฮุ่ง).
ชะดาบฟันด้วยดาบ อย่างว่า เถิงว่าอาโปน้ำเป็นพลภายเพื่อนก็ดี เฮาจักชะดาบฆ้าเขาง้องึดมือ (ฮุ่ง).
ชะบองนางงาม อย่างว่า ชะบองหน้าแองกาหุมมาก ฝูงเผ่าชั้นชมพร้อมชื่นงัน (ฮุ่ง).
ชะพาบพร้อมพรั่ง อย่างว่า ชะพาบพร้อมนบนาถชุลีกร เฮาจักคลาเชียงทองสั่งสูวันนี้ บุญมีขึ้นแทนเมืองท้าวกว่า บ่ฮู้กี่ส่ำช้างงาค้อมอยู่ถุน (ฮุ่ง).
ชะลมเต็ม อย่างว่า ทุกตาบกล้วยปลีป่งเทียมผลู มาลาเลียนหมื่นถันแถวถ้อง ชะลมด้าวตีนภูชายช่อ บางฮ่วงบ้างบานพร้อมจ่อจี (ฮุ่ง).
ช้านาน ไม่เร็ว ไม่ไว การทำโดยอาการเชื่องช้า เรียก ช้า อย่างว่า ช้าเป็นการนานเป็นคุณ (ภาษิต).
ช้างน้าวปลงพิษ ชื่อพรรณไม้ชนิดหนึ่ง เรียก ต้นช้างน้าว.
ชาตะเกิด (ป.).
ชามพูนุททองคำเนื้อบริสุทธิ์.
ชุดเครื่องจุดกั้นริ้นหรือยุงในเวลาดำนา การดำนาในสมัยโบราณจะประสบกับริ้นหรือยุงกัด ต้องใช้กล้าแห้งหรือฟางถักเป็นเส้นจุดไฟวางไว้หรือคาดไว้ที่สะเอว กันมิให้ยุงหรือริ้นกัด เรียกสิ่งที่กันยุงหรือริ้นนี้ว่า ชุด.
ไชเจาะ สับ เช่น แมลงภู่เจาะดอกไม้เรียก ไช อย่างว่า ภุมราไชสาบละอองอายเอ้า (สังข์).
ไชโยคำเปล่งเสียงแสดงความดีใจในการที่ได้ชัยชนะ.