พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ถ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ถิ้มทิ้ง
ถี่ตระหนี่ , เหนี่ยวแน่น
ถะแม้หน่อยสิ , หน่อยเถอะ
ถอกเท , ลักษณะของการยื่นออก
ถงถุง
ถิ่มทิ้ง
ถ่องส่วนหนึ่งในสองส่วน
ถัดเริ่มต้น ตั้งต้น อย่างว่า ถัดนั้นสะพรั่งล้นอุสุภราชงัวงาม มืออมโออ่างลายเลียนไว้ ทันที่หอสูงนั้นสาลิกาแกมแขก ฮู้กล่าวเกลี้ยงจาได้ดั่งคน (สังข์).
ถันเรียง แถว เรียงเป็นแถวเรียก ถัน อย่างว่า เขาก็วงแวดล้อมบาไว้หมื่นถัน (กา) หลายถันถ้องตาวแวงระวังราช คนคั่งเท้าโฮงฮ้านลุ่มเทิง (สังข์).
ถั่นกระชั้น ถี่ ลดหลั่น อย่างว่า เหลียวเห็นกะถั่นไม้ซ้องซ่อเขียวนิล (กา).
ถั่วเลียนทุเรียน ชื่อผลไม้ป่าชนิดหนึ่ง มีลักษณะเหมือนทุเรียน เรียก ถั่วเลียน อย่างว่า มีบ่ไฮ้เหลือล้นถั่วเลียน (กา).
ถ้าผิ หาก แม้ อย่างว่า แม้เมื่อเข้าสู่บ้านใจย่อมยังเหงา ยามเมื่อธรงวาจาล่ายความคือบ้า คืนวันหน้าตาตรอมคิ้วเคร่ง ฮอยฮูปคึดใคร่ด้วยดอมเสื้อไป่วาย (สังข์).
ถ้ารอ คอย รอสิ่งที่ยังไม่มีไม่มา ว่า ถ้า อย่างว่า ยังบ่ทันเห็นหีเสียกโค็ยไว้ถ้า (ภาษิต) เฮาจักเดินเดียวดั้นพอประมาณคืนคอบ น้องค่อยตุ้มไพร่ฟ้าถนอมถ้าบ่นานดอกนา (สังข์).
ถี่ไม่ห่าง ติดกัน อย่างว่า แนวนามเชื้อทำทานปล้องถี่ คันได้ตอดพี่น้องบ่ทันได้สั่งไผ (ผญา).
ถืกถูกต้อง, ถูก, โดน, แตะต้อง สัมผัส อย่างว่า ผิดถืกแท้คลองเถ้าดั่งรือ นั้นจา (สังข์) ของไม่แพง เรียก ของถืก อย่างว่า ตาชิบอดมันแดง ของชิแพงมันถืก (ภาษิต).
ถือถืกดูถูก เหยียดหยาม เรียก ถือถืก อย่างว่า คันว่าเป็นหยิงหม้ายฝูงชายชืถือถืกจริงดาย (ขูลู).
เถ่อค้างอยู่ คนที่ยืนแหงนหน้า เรียก ยืนเถ่อ.
เถียงโรงเรือนที่ปลูกไว้เพื่อเฝ้าพืชผลเรียก เถียง ปลูกไว้ที่นาเรียก เถียงนา ปลูกไว้ป่าเรียก เถียงไฮ่.
ไถเครื่องมือทำนาชนิดหนึ่ง เรียก ไถ การไถมีไถฮุดและไถด้น อย่างว่า เดือนหกให้หว่านกล้า เดือนห้าให้แต่งไถ (ภาษิต).
ไถ่1.)ถอน คืน ถอนทาสให้เป็นไทเรียก ไถ่ทาส 2.)เปลี่ยน แก้ไข นุ่งผ้าผืนใหม่เรียก ไถ่ผ้า
ไถงตะวัน วัน (ข.) เช่น ไถงนี้ คือ วันนี้.
ไถนระแวง สงสัย อย่างว่า อันจักนิราศห้องฮามฮ้างอย่าไถน (ฮุ่ง).
ไถเผือข้า ทาส อย่างว่า กับทังบริวารพร้อมไถเผือพอหมื่น (ฮุ่ง).
ไถยะความเป็นขโมย.
ไถลไถไป.
ไถ้ไหน้ยักแย่ยักยัน.
ถ่ารอ