พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ธ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ธนสารสมบัติทรัพย์สมบัติที่เป็นแก่นสาร ทรัพย์สมบัติ (ป.).
ธนูลูกธนูที่ทำด้วยดูกไก่ ใช้มีดเหลาดูกไก่ให้แหลมแล้วมันติดกับไม้ไผ่ ยิงไปเหมือนธนูธรรมดา ธนูชนิดนี้โบราณเรียก ธนูเหม อย่างว่า อันว่าพระขรรค์ศรแก้วธนูเหมยังอยู่ (เวส).
ธนูธนูที่มีคันสายและลูก แต่ไม่มีแม่ธนู เวลาจะยิงใช้มือจับสายโก่งยิงไป ธนูชนิดนี้เรียก ธนูหน้าจ้าง อย่างว่า พวกหน้าไม้ธนูจ้างหลั่งตาม (กา).
ธรงทรง ปกครอง อย่างว่า ปางเมื่อสีวิราชฮู้ธรงแท่นตางตา (สังข์).
ธรรมเนียมประเพณีประเพณีเกี่ยวกับเรื่องธรรมดาสามัญ แม้มีผู้ฝ่าฝืนหรือทำผิดก็ไม่ถือว่าสำคัญอะไร.
ธรรมสภาที่ประชุมฟังธรรม (ป.ส. ธมฺมสภา).
ธรรมาสน์ที่สำหรับพระภิกษุสามเณรนั่งแสดงธรรม (ส.).
ธรังแผ่นดิน พื้นดิน แผ่นดินเรียก ธรัง อย่างว่า คื่นคื่นเค้าคับคั่งกงธรัง (กา) อันว่ากงธรังพื้นประเชชัยนัคเรศ (เวส-กลอน) (ป.ส.).
ธรังแผ่นฟ้า อากาศ แผ่นฟ้าเรียก ธรัง อย่างว่า แสงส่องเท้าธรังฟ้าฮุ่งเฮือง คื่นคื่นก้องธรังฟ้าง่วนไหงว แปวเป่งเท้าธรังฟ้าเฝียดบน (กา) แปวเป่งเท้าธรังฟ้าคื่นเค็ง (สังข์) (ป.ส.).
ธรังแผ่นหิน แผ่นหินเรียก ธรังหิน อย่างว่า เขาก็โจมธรังหินกึ่งลงเฟือนฟ้งกับเกิดเป็นธรังผาแผ่กวมบนฟ้า (กา) เทิงธรังหินเกิดเป็นแปวไหม้ (เวส-กลอน) (ป.ส.).
ธารน้ำ ลำธาร ห้วย ท่อน้ำ (ป.ส.) ธารตัดมาจากคำว่า ธารา อย่างว่า ธาราน้ำนทีฟองเฟือนฟาด (กา).
ธำมะฮงแหวน ธำมรงค์ ธำมะโฮง ก็ว่า อย่างว่า ธำมะโฮงแหวนใส่มือสุบก้อย (กา) เชิญแม่มาผัดสีแก้วธำมะโฮงให้แจ้งฮุ่งเฮืองถ้อน (สม.).
ธีตาลูกหญิง อย่างว่า เอื้อยนี้ธีตาไท้นครทองท้าวใหญ่ พ่อให้มาอยู่ต้อนแพงล้านล่วงไพรพี่แล้ว (สังข์) (ป.).
ธุดงค์ข้อวัตรที่ภิกษุพึงปฏิบัติเพื่อกำจัดกิเลศ มีโลภ โกรธ หลง ให้ลดน้อยถอยลง