พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "บ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
บักสีดาฝรั่ง (ผลไม้)
บักคําเรียกชายที่เสมอกันหรือตํ่ากว่า
บักหูดมะกรูด (ผลไม้)
บักเขียบน้อยหน่า (ผลไม้)
โบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ กระบม ก็เรียก
บักมี่ขนุน
บุญแอวงานแต่งงาน, พิธีมงคลสมรส
บ่ไม่ ถ้าคำว่า บ่ อยู่ท้ายประโยค ประโยคนั้นจะเป็นประโยคคำถาม
บ้งบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้งขน, แมงบ้ง, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียก
บ้งขนบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้ง, แมงบ้ง, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียก
บ่สงไม่สงสัย
บ่ติงไม่ขยับตัว
เบิ่งแงงดูแล
เบิ่งดู
บ่เป็นหยังไม่เป็นอะไร
บ่อึดมีเยอะ
บ่อนที่
บักหำไอ้หนู
บ่ไปดอกไม่ไปหรอก
บ่มีไม่มี
บิแกะ
บิออกแกะออก
บุบุก
บ่ม่วนไม่สนุก
บุ้นท้องคลื่นไส้เหมือนจะอาเจียน
บ่ลำเพอไม่เอาใจใส่
บ่เมือไม่กลับ
บ่มายไม่คลายออก
บ่อได้ไม่ได้
บ่หลมเข้าไม่ได้ ไม่พอดี
บ่อเฮียไม่ตกไป หรือ ไม่หล่น
บักนัดสับปะรด
บ่จือไม่เข็ด
เบิ๊ดหมด
บ่ฮู้จักควมไม่รู้ประสีประสา , ไม่รู้เรื่องรู้ราว
บ่หัวซาไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจ
บาดว่าถึงที ถึงคราว คำที่คล้ายกัน บัดว่า
บัดว่าถึงที ถึงคราว คำที่คล้ายกัน บาดว่า
บักนาวมะนาว
บักสีลาทับทิม
บักพริกพริก หมายถึงทั้งพริกสดและพริกแห้ง
บักแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะ
บักเขือเทศมะเขือเทศ
บ้านหมู่บ้าน ชุมชนที่อยู่รวมกันหลายครัวเรือน
บ้องรูที่กลวงสำหรับใส่ด้าม เรียก บ้อง ของมีดเรียก บ้องมีด ของขวานเรียก บ้องขวาน ของเสียมเรียก บ้องเสียม อย่างว่า ขวานหล่นบ้องไปถืกท้องกวาง ฟานกินหมากขามป้อมไปคาคอมั่ง มั่งบ่ขี้สามมื้อกระต่ายตาย กระต่ายตายแล้วเหนอ้มเน่านำ (ปัญหา).
บ้อนผุดขึ้น อาการที่ปลาผุดขึ้นเหนือน้ำเพื่อหายใจเรียก ปลาบ้อน อย่างว่า ปลาดีดบ้อนในน้ำฟั่งเฟือน (กา) ปลาดุกบ้อนชมบอนหลังหาด ปลาหลาดบ้อนชมหมากก้านเหลือง เคืองใจเจ้าเวากันสาก่อน คันพ่อแม่เจ้าบ่พร้อมบุญส้วมอ้ายบ่มี (ผญา).
บักเป็นคำเรียกชื่อชายที่มีอายุเสมอกันหรือต่ำกว่ากันว่า บักสี บักสา บักมี บักมา ถือว่าเป็นคำพูดพื้นๆ ไม่หยาบคาย.
บักสิ่งของซึ่งมีลักษณะเหมือนจะเป็นเพศชายแต่ไม่ใช่ เรียก บัก เช่น บักหวิน บักแหวว บักปิ่น บักปี่ บักอี่ ส่วนผลไม้จะเรียก หมาก หมากมี้ หมากม่วง หมากคูณ หมากยอ หมากทัน หมากเว่อ หมากไฟ หมากเดื่อ หมากดู่ จึงจะถูก.
บักฟันไม้ให้คอดหรือให้กิ่ว เรียก บัก เช่น บักกกมี้ บักกกม่วง บักกกทัน.
บักแบ่นเล็ง หมาย การเล็งหรือหมายเรียก บักแบ่น อย่างว่า หมอลำนี้ความมีหาใส่ บ่ได้บักแบ่นหน้ามือชี้ใส่ใผ (กลอน).
บั่วชื่อหญ้าชนิดหนึ่งเรียก หญ้าบั่ว ชอบเกิดตามหนองน้ำ ใบคล้ายใบผักบั่วแต่แข็งกว่า.
บาใช้นำหน้าชื่อผู้ชาย เรียก บา อย่างว่า ประดับส่ำข้าถือดาบตาวตาม บาก็เกรงใจไปสู่นางเดินดั้น แม้งหนึ่งเถิงสถานกว้างดอนงามแฮงจอด คอนก็เซาแง่ชั้นทางน้อยล่วงดอน (ฮุ่ง).
บ้ายเบี่ยง เฉียง เช่น ห่มผ้าเฉียงบ่าเรียก ห่มผ้าเบี่ยงบ้าย อย่างว่า คีงบางบิงเบี่ยงสะใบนวลเนื้อ (กา).
บายจับ หยิบ ฉวยเอา อย่างว่า ชิถิ้มกะเสียดาย ชิบายกะขี้เดียด (ภาษิต) บายแม่นแล่นหนี บายผิดติดมือ (ภาษิต) ชาติที่ของอยู่ใกล้มือแล้วช่างบาย (กา) มารดาหายกังวลชื่นบานบายนิ้ว (สังข์).
บ่ายเวลาระหว่างเที่ยงกับเย็น เรียก เวลาบ่าย ตาเว็นค้าย ก็ว่า อย่างว่า พอเมื่อวันเวียนค้ายลับเหลี่ยมเสาเสมรุ (สังข์). (กริยา) คลุก เอาข้าวเหนียวคลุกเกลือเรียก บ่ายเกลือ อย่างว่า ปลาดุกปิ้งเต็มไฟบ่อยาก สังมาดะดั่นดิ้นกินเข้าบ่ายเกลือ (ผญา).
บุ๋มบุ๋มมีเสียงดังอย่างนั้น.
บ่าวคนใช้ ชายหนุ่ม เรียกชายที่เข้าในพิธีสมรสว่า เจ้าบ่าว คู่กับหญิงผู้เข้าพิธีสมรสว่า เจ้าสาว ข้าทาสบริวารเรียก บ่าวไพร่ อย่างว่า อาฮมดิ้นดวงแดดิ้นเกี่ยวภายยี่ผู้ใจแจ้งบ่าวบา (ฮุ่ง).
บ้ำบุม บุ๋ม รอยลึกลงไปเรียก บ้ำ อย่างว่า มีปากบ่มีแข้วพร้อม คางชิบ้ำฮอดดัง (ย่า) แฮ่งทุกข์แฮ่งซ้ำ หีบ้ำถืกโคยกิ (ภาษิต).
บิทำให้หลุดออกด้วยนิ้วมือ เรียก บิ บี่ ก็ว่า เช่น บิหมากมี้ บิหมากม่วง อย่างว่า บาก็บายเอาได้ผลผลามาบี่ (ขุนทึง).
บิ่นหลุดออก แตกออก แตกออกนิดๆ เรียก บิ่น อย่างว่า กล้าหวายมันบิ่น (ภาษิต).
บิ้นอาการที่น้ำไหลออกจากรูเล็กๆ เรียก ไหลบิ้นบิ้น ไหลออกจากรูใหญ่เรียก ไหลบุ้นบุ้น บึ้นบึ้น ก็ว่า.
บีดี ถุงน้ำดีที่มีรสขมเรียก บี มีบีงัวบีควาย อาหารจำพวกลาบต้องใส่บีจึงจะมีรสอร่อย ถ้าไม่ใส่บีไม่อร่อย อย่างว่า ลาบให้แซบต้องใส่เพี้ยกับบี ถ้าบ่มีถิ้มให้ผีมันกินดีกว่า (บ.).
บี่บิ คลี่ เช่น บิผลไม้ออกเป็นชิ้นๆ เรียก บี่ อย่างว่า บาก็บายเอาได้ผลผลามาบี่ (ขุนทึง).
บืนเสือกไป ไสไป คืบไป ใช้อกเสือกไป เรียก บืน เช่น งูบืน ปลาบืน อย่างว่า มันหากเหลือแฮงแล้วปลาบืนยามเดือนสี่ เงี่ยงกะหลุ้ยคุยกะล้มปานนั้นว่าบ่บืน (กลอน).
บุงกระบุง ภาชนะที่สานด้วยตอกไม้ไผ่เรียก บุง มีเชือกเป็นสายใช้หาบหรือหิ้ว ใส่ข้าวเปลือก ข้าวสาร หรือสิ่งของ อย่างว่า บุงบ่มีสายชิเกิดเป็นทอฮ้าง (ย่า).
บุ่งที่ลุ่มติดกับลำน้ำ ฤดูน้ำมีน้ำขังอยู่คล้ายบึงหรือหนอง เรียก บุ่ง เช่น บุ่งใหม บุ่งกาแซว บุ่งค้า.
บุ้งผักบุ้งมี 3 ชนิดคือ ผักบุ้งธรรมดา ผักบุ้งจีน ผักบุ้งช้าง ผักบ้ง ก็ว่า.
บุ่นชื่อพรรณไม้ชนิดหนึ่ง เป็นไม้เถาเลื้อยขึ้นตามต้นไม้ เรียก เครือบุ่น.
บุ่นตุ่ย ยุ้ย แก้มที่มีลักษณะสวยงามไม่โตและไม่บางเรียก แก้มจุ่นบุ่น อย่างว่า แก้มจุ่นบุ่นแก้มน้องจุ่นบุ่น บุญคาดได้พี่กะจั่งชิเอา บุญหัวพาเซาชิเว้าเจ้าเปล่าเปล่า บ่เอาแล้ว (กลอน).
บุ่นเจาะ ไช ด้วงที่เจาะไม้เรียก ด้วงบุ่น อย่างว่า ชาติที่ปูหากบุบุ่นท้าง ปลาหล้างชิล่องตาม (สังข์).
บทเฮียนบทเรียน ข้อที่ควรศึกษาให้เกิดความรู้ความเข้าใจ เรียก บทเฮียน.
บรเทศต่างประเทศ อย่างว่า เวนทังบวรเทศชั้นเชียงล้านมอบมวล (ฮุ่ง).
บรรโลมประโลม ทำให้พึงใจ.
บริกรรมสวด ท่องบ่น เสกเป่า ตกแต่ง กำหนดใจ นวดฟั้น ฉาบทา เช่น สวดคาถาท่องบ่นมนต์ เป็นต้น.
บริพารผู้แวดล้อม ผู้ติดตาม ผู้รับใช้ อย่างว่า อันว่าบริพารแท้ไทเฮานั้นอย่า จาเถิ้น ท่อว่าคึดจอดเจ้าองค์อ้วนมอบเมือง พี้ดาย (ฮุ่ง).
บ่วงช้อนสำหรับตักอาหาร เรียก บ่วง ทำด้วยหอยเรียก บ่วงหอย ทำด้วยหอยกีบกี้เรียก บ่วงหอยกีบกี้ ทำด้วยกะลามะพร้าว เรียก บ่วงกะโป๋หมากพร้าว อย่างว่า มีจองบ่มีด้ามชิเป็นบ่วงตักแกง (ภาษิต).
บ้วนล้างปากด้วยการอมน้ำแล้วบ้วนออกมา เรียก บ้วนปาก ม้วนปาก ก็ว่า อย่างว่า พุ่งพุ่งพร้อมเสียงส่ำปักขี บาเจืองผายออกโฮงมาต้าน คันทีตั้งไตคำม้วนปาก ยี่นั่งเท้าเหนือฮ้านแท่นลาย (ฮุ่ง).
บวบชื่อผักขำพวกหนึ่ง ต้นเป็นเถา เรียก เครือผักบวบ มี 2 ชนิดคือบวบขมและไม่ขม บวบขมเป็นอาหารของสัตว์บวบ ไม่ขมเป็นอาหารของคน.
บวบบวบช้ำ เช่น ถูกตีจนหัวบวบ.
บ้อมอาการหยิบของเข้าในปากแล้วเคี้ยวกินช้าๆ เรียก เคี้ยวบ้อมบ้อม ถ้าของใหญ่เรียก เคี้ยวบ้ามบ้าม.
บ้อยพอ เมื่อ ขณะ พอพูดจบก็ไปเรียก บ้อยเว้าบ้อยไป พอกินก็อิ่ม เรียก บ้อยกินบ้อยอิ่ม.
บ้อหุ้นชื่อการพนันชนิดหนึ่ง.
บะ

ชายป่า ป่าละเมาะ ชายป่าเรียก บะ อย่างว่า ขึ้นไปโคกป่าหว้าบะป่าเปล้า พราหมณ์เถ้าอ่านหนังสือ ว่าหอมดอกจิกคึดฮอดบ้านหลัง เดนอ หอมดอกฮังคึดฮอดบ้านเก่า เดนอ หอมดอกขัดเค้าคือชิเถ้าบ่เป็น (กลอน).

บ๊ะบ๊ะ บ๋า หรือบู๋ ก็ว่า อย่างว่า บ๋าฝันคืนนี้ฝันหลดฝันหลาด ฝันว่าเพิ่นนี้จูงแขนเข้าพาขวัญเกาะก่าย ฝันว่าเพิ่นนี้จับไข่ป้อนปันให้แก่เฮา เหมิดกระบวนแล้วคนเมือเกลี้ยงอ่อยห่อย ฝันว่าน้องพี่จับจ่องนิ้วเอาอ้ายเข้าบ่อนนอน (ประเพณี).
บัญชรกรง ซี่กรง หน้าต่าง (ป. ส. ปญชร). อย่างว่า ภูมีเข้าบัญชรนิทเน่ง (กา) พระก็ผายเบ็งชรเป่งปรางค์เกยแก้ว (ฮุ่ง).
บัดนี้เดี๋ยวนี้ ขณะนี้ เดี๋ยวนี้ เรียก บัดนี้ บาดนี้ ก็ว่า อย่างว่า ก็หากทัวระคีกสร้อยสมรมิ่งมาไกล กี่เดตัวพลอยคือคู่ฮาฮามหน้า บัดนี้ในทวงฮ้อนคือไฟลนลวก เยื้อนข่ำผ้าทังซ้องซ่อยแฮง (ฮุ่ง).
บัพพาชนียกรรมกรรมที่สงฆ์ทำแก่ภิกษุที่จะพึงขับไล่ (ป. ปพฺพาชนียกมฺม).
บัวนางนางสนม นางบำเรอ สาวชาววัง อย่างว่า วิบากด้ามฟันผ่าเผลียงอก ภูธรไหลสลบออกความหิวไห้ เมื่อนั้นบัวนางค้นคำนันสะดุ้งตื่น พระค่อยฮู้ฮุ่งเยื้อนยังสอึ้นสั่นสาย (สังข์).
บัวบกชื่อพืชชนิดหนึ่ง ใบคล้ายใบบัวหลวงแต่เล็กกว่า มีหัว เกิดอยู่ตามป่า มีสีเขียวจัด นำใบมาคั้นกรองเอาแต่น้ำปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นวุ้น ใส่เครื่องปรุงทำเป็นอาหารได้ ใช้ทำยาแก้ร้อนในก็ได้.
บัวรบัติรับใช้ ปฏิบัติ อย่างว่า บัวรบัติแจ่มเจ้าบุญกว้างพ่อตน (กา) มันก็ตกแต่งตั้งอุปถากบัวรบัติ แต่นั้นนางคราญคึดอยู่โทมทวงสลั้ง กูก็กลอยใจตั้งตนปองเป็นเหยื่อมันแล้ว บัดนี้ยักษ์เล่ามากล่าวอ้างคำส้มสวากเสนห์ (สังข์).
บัวระพาทิศตะวันออก เรียก ทิศบัวระพา อย่างว่า ผ่อเห็นวันเฮื่อเข้มไขทีปบัวระพา พุ้นเยอ ฉายายลล่วงลงคลาคล้อย ฟังยินลมทวยไค้จวงทองดังมี่ เมื่อนั้นหกพี่น้องเนาฮ้ายฮ่ำคราญ (สังข์).
บากกะบาก กะบากเรียก ต้นบาก เป็นพรรณไม้ขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง.
บากฟันไม้ให้เป็นรอยกว้างออกไปเรียก บากไม้ บักไม้ ก็ว่า ตั้งหน้าทำเรียก บากบั่น ตั้งหน้าเข้าไปหาเรียก บากหน้า.
เบ็งสะหาวอวดดื้อ ถือดี อย่างว่า บัดนี้อาเล่ามาลวงไว้เบ็งสะหาวหาญต่อเยื้อนวาดไว้คองผ้าเผ่าผัว (สังข์).
เบิกขับ ไล่ อย่างว่า เพราะเพื่อปิตุราชเจ้าใจฮ้ายเบิกหนี (กา) เทื่อนี้พ่อเบิกเว้นเวียงใหญ่พลอยผาง นี้แล้ว (สังข์) ความผิดบ่มีท่อก้อยชาวบ้านชิเบิกหนี (เวส-กลอน).
เบิกแพนกจุดบั้งไฟ ขุดบั้งไฟเรียก เบิกแพนก อย่างว่า กับทังเบิกแพนกพร้อมวันซ้ำส่งบุญ (ผาแดง).
เบิ้งบ้าง (โคราช).
เบี้ยหอยจำพวกหนึ่งหลังนูน ท้องเป็นร่องๆ เปลือกแข็ง โบราณใช้เบี้ยนี้เป็นเงินสำหรับซื้อขาย มีอัตรา 100 เบี้ยเป็น 1 อัฐ คนจึงเรียก เงินเบี้ย ติดปากมาจนทุกวันนี้.
เบี้ยโบกการพนันอย่างหนึ่ง ชักเบี้ยเข้ากระบอกแล้วให้ลูกมือแทง.
เบี้ยหวัดเงินตอบแทนความชอบที่ให้แก่ทหารที่ออกจากประจำการ จ่ายให้เป็นรายเดือนตามข้อบังคับของกระทรวงกลาโหม.
เบี่ยงผ้าสำหรับใช้ห่มเฉลียงบ่า เรียก ผ้าเบี่ยง อย่างว่า เนื้อฮาบเกลี้ยงคันธชาติบัวบาน เกสีฉลวยลูบมันมวยตั้ว คีงเคียนแก้วสายแสงประดับดาด สะใบเบี่ยงผ้าแดงด้ามดอกคำ (สังข์).
เบี่ยงห่มผ้าเฉวียงบ่า เรียก ห่มผ้าเบี่ยง.
เบี่ยงบัง ปิด อย่างว่า สูอย่าได้เบี่ยงถ้อยบนชื่อไขกลอน (กา) แล้วค่ำส้วยแสงเบี่ยงบังเขา ฮมฮมชาวเป็งจาลป่าวขุนหาญห้าว เขาก็หวังสุขย้อนบาบุญบุตราช คบหนึ่งวันวิ่งค้ายคาข้อนขอบเสมร (สังข์).
เบียดเบียดเบียน บีบคั้น อย่างว่า ทุกข์เพื่อคึดเกี่ยวแก้วน้องพี่ทังเจ็ด เวราใดเบียดบังเบียนข้อย บัดนี้บุญแข็งข้วมเวราไลโทษ น้องค่อทรงสืบสร้างสินซ้อยซ่อยเฮา พี่ถ้อน (สังข์).
เบียนกระเบียน กระเบียนเรียก เบียน กระด้ง ก็ว่า อย่างว่า ยอใส่ด้งเบียนแก้วผอกผี (สังข์).
เบียนรบกวน ทำให้เดือดร้อน เบียดเบียน อย่างว่า ท่อว่า เจี้ยมนี้น้อยฮอยเปล่าเบียนหนัก เยียวว่าราชาเห็นเหตุพลางภายหน้า ตาเสม่นนั้นลางหลากภายลุน ฮอยจักมีชายเซ็งแต่งเติมตามเจ้า (สังข์).
เบี่ยนรีดขี้ออกจากไส้ ไส้ขี้กบ เรียก เบี่ยนขี้กบ ไส้ขี้อึ่ง เรียก เบี่ยนขี้อึ่ง อย่างว่า เขาก็จาเบี่ยนไส้กลแกล้มมี่นัน (สังข์).
เบือนคด ไม่ตรง เช่น คนตาเหล่ เรียก คนตาเบือน อย่างว่า ตาบอดอย่าให้อยู่ฮ่วมเฮือน ตาเบือนอย่าให้อยู่ฮ่วมบ้าน คนขี้คร้านอย่าเอาเป็นหมู่เป็นฝูง (ภาษิต).
แบ้แพะ แพะ เรียก แบ้.
แบ้บัวผันเรียก บัวขี้แบ้ บัวอี่แว้ ก็ว่า อย่างว่า บัวขี้แบ้มาเกิดกลางหนอง บัวทองมาเกิดก้ำหัวสวนบ้านเก่า ที่เลิกมาแล่นตื้นชิไปห้งบ่อนเขิน กาดำบินด่วนดั้นสะยานไปลิวลอด ภูใหญ่ผาแผ่นล้านตัวต้อยต่ำปู ปลากั้งฮู้บินบนโพยมเมฆ กระต่ายฮู้ฮ่ำฮ้องขันท้าหมู่กระทา.
แบงตวัด รัด เช่น วัวควายที่พยศดึงไม่อยู่ต้องใช้เชือกรัดไว้กับต้นไม้ เรียก แบงไว้กับต้นไม้.
แบ้งธนบัตรใช้แทนเงินตรา เรียก แบ้ง (อ.).
แบนของที่มีลักษณะบางและตื้น เรียก แบน แป ก็ว่า.
แบนแบ แผ่ คลี่ แบมือ เรียก แบนมือ แปนมือ ก็ว่า อย่างว่า นอนหลับให้เจ้าได้เงินพัน นอนฝันให้เจ้าได้เงินหมื่น นอนตื่นให้เจ้าได้เงินแสน แบนมือมาให้ได้แก้วมณีโชติ (คำผูกแขน).
แบบฉบับ แปลน ตัวอย่าง ตำรา รูป.
แบ้วช่าง ช่างเถอะ เรียก แบ้วเถอะ.
แบะแยกออก แตกออก เช่น แบะหนังสือให้อ้าออก.
โบนัสเงินแถมบำเหน็จรางวัล เงินพิเศษที่รัฐวิสาหกิจ องค์การ บริษัท ห้างร้านจ่ายให้ (อ.).
โบยเฆี่ยนด้วยหวายเป็นการลงโทษ.
ใบฏีกาหนังสือนิมนต์พระสงฆ์ไปในงานทำบุญ เรียก ใบฏีกา.
ใบเหยียบย่ำเอกสารซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่จับจองที่ดินว่างเปล่ามีเงื่อนไขให้ทำประโยชน์ในที่ดินนั้น.
ไบ้คัดเอาก้างออก เรียก ไบ้ก้าง เลือกเอาหนอนออก เรียก ไบ้หนอน.
บ่ฮู้ควมไม่รู้ประสีประสา , ไม่รู้เรื่องรู้ราว
บักหำน้อยเด็กผู้ชาย
บุญผลาบุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิต
บ่าวแวงแตกเนื้อหนุ่ม ,รุ่นๆ ,เอ๊าะๆ,วัยรุ่น
เบิ๋ดหมด ทั้งหมด หมดสิ้น
บักกรูด

มะกรูด ชื่อผลไม้ชนิดหนึ่งจำพวกส้มแต่เล็กกว่า

บักเวอ

ส้มมะงั่ว ชื่ออื่น หมากเหว่อ มะงั่ว ส้มมะงั่ว หมากกินเกิ้ม มะนาวควาย มะนาวริปน มะโว่ยาว ลีมากูบา ส้มโอมะละกอ ชื่อวิทยาศาสตร์ Citrus medica Linn แหล่งที่พบ พบทุกภาคของประเทศ ประเภทไม้ ไม้ยืนต้น ตระกูลมะนาว สูงประมาณ 3-10 เมตร ตามลำต้นและกิ่งก้านมีหนามใบเดี่ยวออกสลับ ใบกลมมน ขอบใบเรียบ แผ่นใบงอขึ้นเล็กน้อยสีเขียวเข้มเป็นมันวาว ใบหนากว่า ใบมะนาว มีบางใบมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ดอกสีขาวออกเหลือง ลักษณะมีกลีบดอก 4-6 กลีบ ลักษณะคล้ายดอกของมะนาว มีเมล็ดกลมแต่ขนาดโต เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 10 ซม. ผิวเรียบเปลือกหนา รสเปรี้ยวจัด ส่วนที่ใช้บริโภค ใบอ่อน - แก่ ผลดิบ - แก่ การปรุงอาหาร ใบอ่อน นำมาลวกหรือต้มรับประทานเป็นผักร่วมกับน้ำพริก ลาบ ใบแก่ นำมาหั่นเป็นฝอย ใส่ลาบเพื่อดับกลิ่นคาว โดยเฉพาะปลาต่างๆ ผลแก่ ใช้ประกอบอาหารแทนมะนาวรสเปรี้ยว แต่กลิ่นหอมน้อยกว่า

บักผีพ่วน

นมควาย (ใต้), นมแมวป่า (เชียงใหม่), บุหงาใหญ่ (เหนือ),หำลิง (ตะวันออกเฉียงเหนือ), ติงตัง (นครราชสีมา) ตีนตั่งเครือ (ศรีสะเกษ อุบล),พีพวน (อุดรธานี), สีม่วน (ชัยภูมิ), Susu ng kalabaw หรือ Carabao teats(ฟิลิปปินส์) เป็นไม้พุ่มรอเลื้อย เนื้อไม้แข็ง เลื้อยพาดพันต้นไม้อื่นไปได้ไกล สูง 4 -6 เมตรกิ่งอ่อนมีขนละเอียดสีน้ำตาลแดงใบเดี่ยว เรียงสลับรูปวงรีหรือรูปไข่ สีเขียวเข้ม ผิวใบมีขนสีน้ำตาลแดงทั้งสองด้าน กว้าง 2.5-3.5 ซม.ยาว 4.5-10 ซม.ดอกสีแดงสดถึงสีแดงเข้ม ออกเป็นช่อ1-4 ดอก ตามซอกใบ กลีบเลี้ยง 3 กลีบ มีขนปกคลุม กลีบดอก 6 กลีบรูปไข่ปลายมน มีขนปรายทั้งสองด้าน ดอกบานขนาด 1.5-2.5 ซม. เกสรผู้ จำนวนมาก วงนอกมักเป็นหมัน รังไข่มี 10 อัน หรือจำนวนมากผลเป็นผลกลุ่ม รูปไข่หรือไข่กลับ ขนาดผลเท่าลูกตำลึง ปกคลุมด้วยขนหนาแน่น ขนาดยาว 2-3 ซม. แต่ละช่อมี 4-20 ผล เนื้อข้างในผล สีขาวขุ่นหุ้มเม็ดในสีดำไว้ ก้านผลยาว 1-4 ซม. เมล็ด 10-20 เมล็ด เมื่อสุก ผลจะสีแดงสด รสเปรี้ยวๆ รับประทานได้

บักเค็ง

เขลง (Dialium cochinchinense pierre) ชื่อท้องถิ่นอื่นๆ หมากเค็ง นางดำ หยี

บักค้อ

ตะคร้อ (Schleichera oleosa (Lour.) Oken) ตะคร้อเป็นไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูง 10- 25 เมตร ส่วนมากต้นคดงอและเป็นปุ่มปม เรือนยอดเป็นพุ่มแผ่กว้าง รูปทรงกรวยหรือรูปร่ม เปลือกสีน้ำตาลอมเทา แตกเป็นสะเก็ดหนาๆ ใบ เรียงสลับ ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ รูปรี รูปขอบขนาน หรือรูปขอบขนานแกมไข่กลับ ขอบใบเป็นคลื่น ดอกช่อ แยกแขนงออกที่ง่ามใบและปลายกิ่ง สีเหลืองอมเขียว ผล ทรงกลมหรือรูปไข่ ปลายแหลม แข็ง เมื่อสุกสีเหลือง

บักบก

กระบก(Irvingia malayana Oliv.ex A.W.Benn.) ไม้สูง25เมตร ลำต้นตรง ทีโคนต้นมักเป็นพูพอน เปลือกมีสีเทาอมนำตาล กิ่งอ่อนจะมีรอยแผล หูใบม้วนหุ้มยอดเรียวโค้งเป็นรูปฝักดาบ ดอกเล็กสีขาวอมเขียวอ่อน มีขนนุ่มๆ กลีบดอกยาวกว่ากลีบเลี้ยงผลออกสีเหลืองเมล็ดเดี่ยวแข็ง ภายในมีเนื้อสีขาว

บักเบน

บักเบ็น หรือ หมากเบ็น หมายถึง ตะขบป่า (flacourtia indica(Burm.f.)merr.) ไม้พุ่ม กิ่งก้านและลำต้นมีหนามแข็ง ใบเดี่ยว รูปไข่ ปลายแหลม ขอบใบหยักมน ผิวเรียบ ดอกเดียวขนาดเล็กสีขาว ผลสด รูปทรงกลม ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีแดงสด มีหลายเม็ด

บักเล็บแมว

บักเล็บแมว หรือ หมากเล็บแมว หมายถึง เล็บแมว (Ziziphus oenoplia (L.) Mill. var. oenoplia) ต้น เล็บเหยี่ยวเป็นไม้เถาเนื้อแข็ง เถาและกิ่งมีหนามแหลมงอทั่วทั้งต้นเปลือกเถาสีดำเทา เปลือกในสีแดง ใบ ใบเดี่ยว รูปทรงกลมรีเล็กน้อย ขอบใบเรียบ ท้องใบมีขนนุ่มสั้นๆ หลังใบ สีเขียวเข้ม คล้ายใบพุทรา ดอก ดอกออกเป็นช่อเล็กๆ เป็นกระจุกตามซอกใบ ผล ผลเป็นผลกลม ผลดิบจะมีสีเขียว เมื่อสุกมีสีดำ มี 1 เมล็ด

บักขามป้อม

บักขามป้อม หรือ หมากขามป้อม คือ มะขามป้อม หรือ มะขามป้อมอินเดีย (ชื่อวิทยาศาสตร์: Phyllanthus emblica) เป็นต้นไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์ Phyllanthaceae เป็นผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง และมีคุณค่าทางสมุนไพรด้วย มะขามป้อมเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสระแก้ว มีชื่อพื้นเมืองอื่นอีกคือ กันโตด (เขมร - กาญจนบุรี) กำทวด (ราชบุรี) มะขามป้อม (ทั่วไป) มั่งลู่, สันยาส่า (กะเหรี่ยง - แม่ฮ่องสอน).

บักจก

จอบ

เหมิดหมด
เบิดหมด
บาดได๋

ที่ไหนได้

เบิดคำสิเว้า

ไม่มีอะไรจะพูด ,หมดคำจะพูด ,พูดไม่ออก

บา

บน บนบาน ขอร้องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้ช่วยโดยให้คำมั่นว่าจะให้สิ่งของตอบแทนหรือทำตามที่ให้สัญญาไว้เมื่อเป็นผลสำเร็จ

บั้งเดียก

ปืนฉีดน้ำที่ทำจากกระบอกไม้ไผ่

บั้งเดียกน้ำ

ปืนฉีดน้ำที่ทำจากกระบอกไม้ไผ่

บักขามแป

มะขามเทศ

บักกอก

มะเหงก

บักหล่า

คำเรียกลูกชายคนสุดท้องหรือคนเล็ก

บักหล่า

คำเรียกเด็กผู้ชายหรือผู้ชายที่มีอายุน้อยกว่ามาก

บือ

หยุดเล่นชั่วคราว

บ่หาแต่

ไม่เห็นจะต้อง... ไม่จำเป็นต้อง...

บาดได๋แท้

ที่ไหนได้ ที่แท้ก็