พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "บ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
บักสีดาฝรั่ง (ผลไม้)
บักคําเรียกชายที่เสมอกันหรือตํ่ากว่า
บักหูดมะกรูด (ผลไม้)
บักเขียบน้อยหน่า (ผลไม้)
โบมภาชนะชนิดหนึ่งทําด้วยไม้นำมาขุดเป็นรูปวงกลมมีขอบ ด้ามสั้น สำหรับสงข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ ๆ หรือคนข้าวเหนียวนึ่ง ให้ลดความร้อนก่อนนำไปใส่ในกล่องข้าว และยังใช้เป็นภาชนะรองถ้วยชามเป็นสำรับ กระบม หรือ กระบม ก็เรียก
บักมี่ขนุน
บุญแอวงานแต่งงาน, พิธีมงคลสมรส
บ่ไม่ ถ้าคำว่า บ่ อยู่ท้ายประโยค ประโยคนั้นจะเป็นประโยคคำถาม
บ้งบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้งขน, แมงบ้ง, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียก
บ้งขนบุ้ง, หนอนผีเสื้อ, ตัวหนอนของแมลง มักจะใช้เรียกหนอนที่มีขนปกคลุม บ้ง, แมงบ้ง, แมงบ้งขน, หนอนบ้ง ก็เรียก
บ่ติงไม่ขยับตัว
เบิ่งแงงดูแล
บ่เป็นหยังไม่เป็นอะไร
บ่อึดมีเยอะ
บ่อนที่
บักหำไอ้หนู
บ่ไปดอกไม่ไปหรอก
บ่มีไม่มี
บิแกะ
บิออกแกะออก
บ่ม่วนไม่สนุก
บุ้นท้องคลื่นไส้เหมือนจะอาเจียน
บ่ลำเพอไม่เอาใจใส่
บ่เมือไม่กลับ
บ่อได้ไม่ได้
บ่หลมเข้าไม่ได้ ไม่พอดี
บ่อเฮียไม่ตกไป หรือ ไม่หล่น
บักนัดสับปะรด
บ่จือไม่เข็ด
เบิ๊ด , เบิด ,เหมิดหมด
บ่ฮู้จักควมไม่รู้ประสีประสา , ไม่รู้เรื่องรู้ราว
บ่หัวซาไม่ถือสา, ไม่ใส่ใจ
บาดว่าถึงที ถึงคราว คำที่คล้ายกัน บัดว่า
บัดว่าถึงที ถึงคราว คำที่คล้ายกัน บาดว่า
บักนาวมะนาว
บักสีลาทับทิม
บักพริกพริก หมายถึงทั้งพริกสดและพริกแห้ง
บักแงวคอแลน เป็นผลไม้ป่า ภายนอกเหมือนลิ้นจี่แต่ลูกเล็กประมาณองุ่น เนื้อด้านในเหมือนเนื้อเงาะแต่รสชาติเหมือนลิ้นจี่ รสชาติเปรี้ยวนำหวาน เมล็ดเหมือนเงาะ
บักเขือเทศมะเขือเทศ
บ้านหมู่บ้าน ชุมชนที่อยู่รวมกันหลายครัวเรือน
บั่วชื่อหญ้าชนิดหนึ่งเรียก หญ้าบั่ว ชอบเกิดตามหนองน้ำ ใบคล้ายใบผักบั่วแต่แข็งกว่า.
บ้ายเบี่ยง เฉียง เช่น ห่มผ้าเฉียงบ่าเรียก ห่มผ้าเบี่ยงบ้าย อย่างว่า คีงบางบิงเบี่ยงสะใบนวลเนื้อ (กา).
บุ๋มบุ๋มมีเสียงดังอย่างนั้น.
บิทำให้หลุดออกด้วยนิ้วมือ เรียก บิ บี่ ก็ว่า เช่น บิหมากมี้ บิหมากม่วง อย่างว่า บาก็บายเอาได้ผลผลามาบี่ (ขุนทึง).
บืนเสือกไป ไสไป คืบไป ใช้อกเสือกไป เรียก บืน เช่น งูบืน ปลาบืน อย่างว่า มันหากเหลือแฮงแล้วปลาบืนยามเดือนสี่ เงี่ยงกะหลุ้ยคุยกะล้มปานนั้นว่าบ่บืน (กลอน).
บรรโลมประโลม ทำให้พึงใจ.
บริกรรมสวด ท่องบ่น เสกเป่า ตกแต่ง กำหนดใจ นวดฟั้น ฉาบทา เช่น สวดคาถาท่องบ่นมนต์ เป็นต้น.
บริพารผู้แวดล้อม ผู้ติดตาม ผู้รับใช้ อย่างว่า อันว่าบริพารแท้ไทเฮานั้นอย่า จาเถิ้น ท่อว่าคึดจอดเจ้าองค์อ้วนมอบเมือง พี้ดาย (ฮุ่ง).
บวบชื่อผักขำพวกหนึ่ง ต้นเป็นเถา เรียก เครือผักบวบ มี 2 ชนิดคือบวบขมและไม่ขม บวบขมเป็นอาหารของสัตว์บวบ ไม่ขมเป็นอาหารของคน.
บัญชรกรง ซี่กรง หน้าต่าง (ป. ส. ปญชร). อย่างว่า ภูมีเข้าบัญชรนิทเน่ง (กา) พระก็ผายเบ็งชรเป่งปรางค์เกยแก้ว (ฮุ่ง).
บัพพาชนียกรรมกรรมที่สงฆ์ทำแก่ภิกษุที่จะพึงขับไล่ (ป. ปพฺพาชนียกมฺม).
บัวรบัติรับใช้ ปฏิบัติ อย่างว่า บัวรบัติแจ่มเจ้าบุญกว้างพ่อตน (กา) มันก็ตกแต่งตั้งอุปถากบัวรบัติ แต่นั้นนางคราญคึดอยู่โทมทวงสลั้ง กูก็กลอยใจตั้งตนปองเป็นเหยื่อมันแล้ว บัดนี้ยักษ์เล่ามากล่าวอ้างคำส้มสวากเสนห์ (สังข์).
เบือนคด ไม่ตรง เช่น คนตาเหล่ เรียก คนตาเบือน อย่างว่า ตาบอดอย่าให้อยู่ฮ่วมเฮือน ตาเบือนอย่าให้อยู่ฮ่วมบ้าน คนขี้คร้านอย่าเอาเป็นหมู่เป็นฝูง (ภาษิต).
แบบฉบับ แปลน ตัวอย่าง ตำรา รูป.
โบนัสเงินแถมบำเหน็จรางวัล เงินพิเศษที่รัฐวิสาหกิจ องค์การ บริษัท ห้างร้านจ่ายให้ (อ.).
ใบฏีกาหนังสือนิมนต์พระสงฆ์ไปในงานทำบุญ เรียก ใบฏีกา.
ไบ้คัดเอาก้างออก เรียก ไบ้ก้าง เลือกเอาหนอนออก เรียก ไบ้หนอน.
บ่ฮู้ควมไม่รู้ประสีประสา , ไม่รู้เรื่องรู้ราว
บักหำน้อยเด็กผู้ชาย
บุญผลาบุพเพสันนิวาส,พรหมลิขิต
บ่าวแวงแตกเนื้อหนุ่ม ,รุ่นๆ ,เอ๊าะๆ,วัยรุ่น
เบิ๋ดหมด ทั้งหมด หมดสิ้น