พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ป"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ไปคัก ๆไปแน่นอน
ป่นน้ำพริก
ปลาแดกบองปลาร้าทรงเครื่อง, ปลาร้าบอง เป็นการนำปลาร้ามาปรุงรสด้วยพริกป่น, ข่าสับ, ใบมะกรูดซอย, ตะไคร้ซอย บางท้องที่ใส่มะเขือเทศด้วย
ปลาจ่อมเป็นอาหารหมัก คล้ายปลาร้า ได้จากการนำปลาขนาดเล็กมาล้างทำความสะอาด หมักกับเกลือผสมข้าวคั่ว และกระเทียมบด บรรจุในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท หมักในระยะเวลาที่เหมาะสมจนมีรสเปรี้ยวควรทำให้สุกก่อนบริโภค และยังสามารถนำกุ้งฝอยมาทำได้เช่นกัน เรียกว่า กุ้งจ่อม
ปะปล่อยทิ้ง
ไปไสไปไหน
ป้อยด่าด่า
ปากพูด
เป็นหยังเป็นอะไร, ทำไม
ปิ้นพลิกกลับขั้น
ไปเฮ็ดเวียกไปทำงาน
ปานทางไปนาสถานที่ที่เดินทางไปบ่อยครั้ง จนคุ้นชิน
ปลาแดกปลาร้า เป็นการถนอมอาหารชนิดหนึ่ง
ประดง (โรค)ชื่อโรคจำพวกหนึ่ง มีหลายชนิด เกิดตามผิวหนัง มีอาการคัน.
ประดงชื่อพรรณไม้จำพวกหนึ่ง
ปฐมกรรมชื่อพิธีกรรมแบบหนึ่งซึ่งกษัตริย์ในครั้งโบราณกระทำแก่ผู้เป็นปรปักษ์ของตน.
ประทวนจัด เตรียม อย่างว่า ประทวนพลเสด็จล่วงเมือปรางค์แก้ว (กา).
ประภาแสง แสงสว่าง แสงไฟ (ป. ปภา).
ปริมาณกำหนดความมากน้อยของจำนวน.
ปลงกรรมฐานพิจารณาร่างกายให้ตกลงในไตรลักษณ์ คือให้เห็นว่าทุกสิ่งทุกอย่างบรรดามีในโลกล้วนเป็นอนิจจัง คือไม่เที่ยงแท้แน่นอน เป็นทุกข์ คือต้องลำบากทั้งกายและใจ เป็นอนัตตา คือไม่ใช่ตัวตนเราเขา.
ปลิโพธความกังวล ความห่วงใย (ป.) จะบำเพ็ญธรรมกรรมฐาน ถ้ายังมีความกังวลอยู่ไม่ว่าจะเป็นกังวลอะไร จะไม่ก้าวชึ้นสู่คุณธรรมเบื้องสูงได้เลย.
ปัจฉิมทิศตะวันตก (ป.).
ปัพพาชนียกรรมกิจของสงฆ์ทำในการขับไล่ภิกษุ การขับไล่ภิกษุ การขับไล่ออกจากหมู่ (ป.).
ปาณิมือ ฝ่ามือ (ป. ส.).
ปาลิไลยก์ชื่อป่าแห่งหนึ่งที่พระพุทธเจ้าเสด็จไปจำพรรษา มีลิงและช้าง เป็นพุทธอุปฐาก (ป.).
ปิตตะน้ำดี น้ำจากต่อมตับ (ป.).
ปุนเปืองด่วน เร็ว ไว อย่างว่า เมื่อนั้นคอนฮ่ำฆ้องเตินแต่งปุนเปือง พังทลายเฮียงฮ่มดีดาห้าง หัวพลย้ายยวงเดินดาออก ช้างตั่งเค้าคนกุ้มมืดมัว (สังข์).
ปุรพะบุพพ (ป. ปุพฺพฺ).
แปไม้เครื่องเรือนที่วางบนจันทันสำหรับกลอนพาด.
แป้งแหง้งการนอนหวายหน้า เรียก นอนแป้งแหง้ง อย่างว่า เสียงครกมองตำเข้าเดิกมามันม่วน ตำช้าช้าเสียงบอกยามซุก เดิกจั่งซุกเดิกจั่งซุก ตำเสียงสั้นสักกะลันน้ำน่ำ หกตำลึงหกตำลึงแตะแต้งแหล้งหงายลงแป้งแหง้ง (เจียง).
แป้แจ้สิ่งของที่เล็กและแบน ติดอยู่ตามแผ่นกระดานเรียก แป้แจ้ ถ้าขนาดใหญ่เรียก เป้อเจ้อ.
แปดปน ระคน เปื้อน เรียก แปด เช่นมือเปื้อนน้ำมันเรียก มือแปดน้ำมัน อย่างว่า ตั้งว่าเด็กหนุ่มน้อยประมาณท่อปูหอย ก็บ่พอคาติดแปดปุนปลายลิ้น เขาก็จากันแล้วเอามันมาผูก เมือเถิ้น ถวายท่านท้าวธรงถ้อยโจทถาม (สังข์).
แป่นแว่นลักษณะหน้าตาที่สดใส หน้าตาเบิกบานสดชื่น เรียก หน้าแป่นแว่น ถ้าเป็นแก้มก็แก้มแป่นแว่น อย่างว่า เหลียวเห็นหน้าขาวมาแป่นแว่น พออยากแก้ซิ่นแล่นลัดต้อนหัวดอน (บ.)
แปะใกล้, เกือบ, แทบ, เจียน
โป่มมาก เติบ เช่น กินข้าวน้อยกินกับมากเรียก กินโป่ม.
ไปเคลื่อนไป เดินไป อย่างว่า ให้แต่งช้างม้ามิ่งพลแพน ญิงชายในนครขวางป่าวปุนไปพร้อม คนการใช้พอแสนคาดเครื่อง แผ้วแผ่นเท้าทางกว้างฮาบงาม (สังข์).
ไป่ไม่ ไม่มีเรียก ไป่มี อย่างว่า ท่อไป่มีเผ่าเชื้อพระเยียยอดเทวี เป็นพระยาโทนอยู่เนานอนแล้ง (สังข์).
ปลาเข็งปลาหมอ
เป็นต๋าขี้เดียดน่าเกลียด น่าขยะแขยง
ปานใด๋แค่ไหน
ปากยากดื้อ, ไม่ยอมเชื่อฟังหรือทำตาม ใช้ได้กับทั้งเด็กและผู้ใหญ่
แป๋ใกล้, เกือบ, แทบ, เจียน
แป๋ะใกล้, เกือบ, แทบ, เจียน