พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "พ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
เพ็ญแขไขส่องพระจันทร์เต็มดวง
พี้นี้
พ้อพบ
พืงออกกางออก
พาโลมากเกินงาม ,เกินไป
พ่อเถ้าพ่อตา
พอกำกาไม่มากไม่น้อย,ครึ่งๆกลางๆ,50:50
โพดเหลือ เหลือเกิน
พัดแต่ใด๋เริ่มแรก,แต่ไหนแต่ไร
พอกะเทินไม่มากไม่น้อย ครึ่งๆกลางๆ
พ่อฮักพ่อบุญธรรม
เพิ่นคนอื่น, เขา (คนที่กำลังถูกพูดถึง)
เพโทรม ร้าง ชำรุด
พ่นเป่าน้ำเรียก พ่นน้ำ ประพรมน้ำ เรียก พ่นน้ำ อย่างว่า แต่นั้นความตื่นท้วงเท้าทั่วนครหลวง เอากันพรมพ่นธราลงต้อง ลางเล่ายังหิวไห้อาทรทังฟั่ง น้ำแผ่ต้องตนเจ้าจิ่งคืน (สังข์).
พนักงานเจ้าหน้าที่ทำงานแต่ละอย่าง.
พนันการเล่นเอาเงินหรือสิ่งของเรียก เล่นการพนัน เช่น เล่นไพ่ เล่นโบก เล่นไฮโล เล่นโป เล่นหวย เล่นม้า เล่นสะกา
พรรษาฤดูฝน เช่น เข้าพรรษา จำพรรษา ปี เช่น บวชหนึ่งพรรษา.
พระคุงคาแม่น้ำใหญ่ มหาสมุทรเรียก พระคุงคา อย่างว่า ท้าวล่วงเท้าเถิงแม่พระคุงคา (กาไก).
พ่อเสี่ยวมิตรสหายหรือเพื่อนของพ่อเรียก พ่อเสี่ยว อย่างว่า เสี่ยวต่อเสี่ยวกินเยี่ยวกะแต โคยแปแปสี้หีแม่เสี่ยว (สอย).
พ่อไฮ่ชายผู้ทำไร่ปลูกข้าว ปลูกต้นไม้ ปลูกผัก เลี้ยงวัวควายเป็ดไก่ เรียก พ่อไฮ่ อย่างว่า เฮ็ดนาอย่าเสียไฮ่ เลี้ยงไก่อย่าเสียฮัง (ภาษิต).
พ้อว้อการแสดงอาการหลุกหลิกดุจลิง เรียก พ้อว้อ พ้อว้อแพ้แว้ ก็ว่า ถ้าตัวใหญ่เรียก โพ้โว้ โผ้โว้เพ้เว้ ก็ว่า.
พอนชื่อปลาชนิดหนึ่ง คล้ายปลาตะเพียน แต่ตัวโตกว่า เกิดอยู่ในลำน้ำโขง เรียก ปลาพอน.
พาเหวยสำรับที่พระราชาเสวย อย่างว่า ปุนดาตกแต่งพาเหวยตั้ง (กาไก).
พินัยกรรมหนังสือมอบมรดกที่ทำไว้ก่อนตาย.
พิภพโลก ทรัพย์สมบัติ (ป. วิภว).
พี่เสี่ยวเพื่อนของพี่ชายเรียก พี่เสี่ยว.
พี่อ้ายพี่เขย เรียกผัวของพี่สาวว่า พี่อ้าย อ้ายเขย ก็ว่า.
พืนลืนตาที่ปลิ้นออกมาเห็นสีแดงมาก เรียก แดงพืนลืน.
โพดเลย เกิน กินเกินเรียก กินโพด นอนเกินเรียก นอนโพด พูดเกินเรียก เว้าโพด ทำอาหารใส่เกลือเกินเรียก โพดเกลือ ใส่ปลาร้าเกินเรียก โพดปลาแดก อย่างว่า เถ้าแถลงพ้นโพดความ (สังข์) ชื่อว่าผิดโพดพ้นนักขิ่นขอวอนไว้ก่อน ตางดูใจใช่อันดีฮ้าย ฟังกลอนอั้วอามคายขานขอบ เฮาพี่น้องทังค้ายคู่คน (ฮุ่ง).
โพ่โพ่เสียงตบมือ อย่างว่า โพ่โพ่พร้อมภายลุ่มตบมือ ทิวแพนคำเลื่อนบังบาท้าว (ฮุ่ง).
ไพรป่า ดง อย่างว่า สังข์ประกอบชี้แปวปล่องทูลถวาย ยามนี้องค์มารมาแอ่วไพรดงด้าว (สังข์).
ไพร่ชาวเมือง พลเมืองสามัญ อย่างว่า เจ้านายดีบ่เห็นแก่เงินแสนไถ่ เจ้านายดีเห็นแก่ไพร่แสนเมือง (ภาษิต) จอมเมืองเจ้าใจฮมฮักไพร่ สนุกอยู่เหล้นไพรกว้างม่วนระงม (สังข์).
ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน ราษฎร.
ภัณฑูกรรมการปลงผม (ป. ภณฺฑุกมฺม).
พ้อว้อแพ้แว้ลักษณะอาการลับๆล่อๆ ผลุบ ๆ โผล่ ๆ เดี๋ยวก็อยู่ตรงนั้น เดี๋ยวก็โผล่มาตรงนี้