พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ย"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ยามฤดู หรือ ช่วงเวลาต่างๆ
ยู้ดัน , ผลัก
ยอย้องยกย่อง
ย่างเดิน
ยังบ่อทันยังไม่ทัน
ย้านกลัว,รู้สึกหวาดสะดุ้ง
ยางกิ๊นกินอากัปกิริยาการเดินมุ่งตรงและเร่งด่วน
ย่านกลัว
ยามสวยตอนสาย
ยูงต้นพะยูง ไม้พะยูง
ยถากรรมตามกรรม ตามแต่จะเป็นไป (ป.ส. ยถากมฺม).
ยอยก ยกมือเรียก ยอมือ อย่างว่า ยอมือนบขาบกรกลอยไหว้ (สังข์) ชาติที่ยอเงิงไง้ขอนเห็นดูหลาก คันบ่เข็บก็งอดเงี้ยวงูฮ้อยหากมี บ่อย่าแล้ว (กลอน).
ย่อน(สันธาน) เพราะ เหตุ อย่างว่า (กริยา) การขยับตัวขี้นและลงตามจังหวะดนตรี
ยากไฮ้ยากจนไม่มีอะไรจะกิน อย่างว่า ทุกข์ยากไฮ้ให้ได้อยู่นำกัน กลอยมันมีชิค่อยหาเอาเลี้ยง (ภาษิต).
ย้าวเรือน เรียก ย้าว เหย้า ก็ว่า อย่างว่า มีวังบ่มีขอนขว้าง พรานเหบ่มีหย่อนมือแล้ว มีเฮือนบ่มีพ่อย้าวโจรชิเข้าลักของ (ย่า).
ยิงทำให้แล่นออกไปโดยเร็ว เรียก ยิง เช่น ยิงปืน ยิงธนู ยิงลูกศร ยิงหน้าไม้.
ยินสะออนซาบซึ้ง ตรึงใจ
ยูแต่งปรุงอาหารด้วยความสะดวกเรียก ยูแต่ง อย่างว่า แม้นว่าของกินล้นเต็มพายูแต่ง บ่ท่อถ้วยแจ่วน้อยนางน้องสู่กิน (หมายุย).
เยือทน นาน เช่น หายใจยาว เรียก หันใจเยือ ดำน้ำนาน เรียก มุดน้ำเยือ รักกันนานเรียก ฮักเยือ อย่างว่า ให้ช้าไว้เมือหน้าจั่งเยือ พี่เอย (ขูลู) ฮว่านฮว่านฟ้าดังหนัก ออระทึมเหมือยหมอกข้อนนัก นักใจหลงหล่าฮู้ดี ฮักฮ้อนเยียวบ่เยือ ฮู้ดี (ฮุ่ง).
โยกเคลื่อนคลอน เอาใจ อย่างว่า คนชังให้ยอแยงปานแว่น ติโยกเย้าเอาถ้อยซู่ความ (ลึบ).
โยบลด น้ำลด เรียก น้ำโยบ อย่างว่า ลมล่วงเขี้ยวเขินน้ำโยบหาย (สังข์).
โยโสอวดดี เย่อหยิ่ง จองหอง.
ไย่ไย่สลอน เคลื่อนไปเป็นแถวเป็นแนว อย่างว่า ไย่ไย่เชื้อไขหมากมาวาง เขาก็ปุนเปียวความฮีบนำถวายง้อม หานางผู้เพ็งศรีเสมอหล่อ นางนั่งล้อมเทียมแม่เพิงใจ (ฮุ่ง).
ย้อน(สันธาน) เพราะ เหตุ อย่างว่า (กริยา) การขยับตัวขี้นและลงตามจังหวะดนตรี
หยังอ้ายอะไรหรือพี่?
ย่างสากเดินผ่าน เดินไปใกล้ๆ ในระยะสายตา