พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ว"

คำศัพท์อีสานความหมาย
เว่าพื้นนินทา พูดลับหลัง
เว่าหลายพูดมาก
ไวเร็ว
แว่ไปมาหาสู่ เยี่ยมเยือน ความหมายคล้ายกับภาษากลางคำว่า แวะ
วาดแบบแผน บุคลิก
เวียกการงาน ธุระ หน้าที่ ภาระ กิจการที่ต้องทำทุกอย่าง
แวงรุ่น หนุ่ม ชายที่กำลังแตกเนื้อหนุ่ม เรียก บ่าวแวง หญิงที่กำลังแตกเนื้อสาว เรียก สาวแวง.
วจีกรรมการพูด การกระทำทางวาจา (ป. วจีกมฺม).
วนะป่าไม้ ดง.
วนัสป่า (ป.ส.).
วนิดาหญิง หญิงสาว (ป.ส. วนิตา).
วรรณกรรมงานหนังสือ.
วสีผู้ชำนะตนเอง ผู้สำรวมอินทรีย์ ผู้ตัดกิเลส ผู้ชำนาญ (ป.).
วักวักอาการที่เด็กสั่นเพราะความหนาว
วันแถวันที่พระปลงผมเรียก วันแถ เดือนหนึ่งข้างแรมปลงวันแรม ๑๔ ค่ำ ข้างขึ้นปลงวันขึ้น ๑๔ ค่ำ ปัจจุบันปลงเดือนละครั้ง คือปลงในวันขึ้น ๑๔ ค่ำของทุกเดือน วันปลงผมเรียก วันแถ มื้อแถ ก็ว่า.
วันโลกาวินาสวันเสีย วันอาภัพ วันอัปมงคล เรียก วันโลกาวินาส วันโลกาวินาสโบราณให้โฉลกไว้ดังนี้ ทิตย์สี่สัน จันทร์หกฐาน คารสิบสุด พุธสามทัศ พฤหัสแปด ศุกร์เก้า เสาร์หนึ่ง จะทำการอันเป็นมงคลใดๆ ให้เว้นวันโลกาวินาส (ประเพณี).
วันแฮมวันพระจันทร์เริ่มอับแสงไปโดยลำดับ นับตั้งแต่แรม ๑ ค่ำไปจนถึงแรม ๑๕ ค่ำ เรียก วันแฮม การจะทำพิธีมงคลใดๆ เช่น ปลูกเฮือนขึ้นบ้านใหม่ ทำบุญบวชทำบุญบ้านหรืองานฉลอง โบราณมักเลือกเอาวันข้างขึ้น เพราะวันข้างขึ้นถือว่าเป็นวันเจริญรุ่งเรือง.
วับวับอาการกวักมือไวๆ เรียก กวักมือวับวับ เดินเร็วๆ เรียก ย่างวับวับ.
วัปปะการหว่านพืช (ป.).
วัมมิกจอมปลวก (ป. วมฺมิก).
วัยเขตอายุ ระยะของอายุ (ป.ส. วย).
วัยรุ่นวัยย่างเข้าสู่วัยหนุ่มสาว.
วัยวุฒิความเป็นผู้ใหญ่โดยอายุ (ป. วยวุฑฺฒิ).
วัลลภคนสนิท ผู้ชอบพอ คนโปรด คนรัก (ป.ส.).
วัลลีเถาวัลย์ เครือเถา ไม้เถา (ป.ส.) อย่างว่า เล็งฟากฟ้าคือนาคลายวัลลิ์ ลางตัวแปรม่ายเมียงเมิลซ้าย ชะพึบพร้อมคุชสิงห์ฉันย่าง บางเคี่ยนย้ายดูดั่งกินรอน (ฮุ่ง)..
วาดร่างลวดลายหรือการเขียนรูป อย่างว่า คือดั่งพรหมวาดไว้แมนฟ้าฮูปเดียว (กา).
วายามะความพยายาม ความหมั่น ความบากบั่น (ป.).
วารณช้าง (ป.ส.) วารณกร น. งวงช้าง (ส.).
วินาศกรรมการลอบทำลายหรือเผาผลาญทรัพย์สินของศัตรู.
วินิจตรวจตรา พิจารณา.
วิปัสสนากรรมฐานอุบายเรืองปัญญาเมื่อเจริญสมถกรรมฐานแล้ว กิเลส ๓ จะลดน้อยถอยลง แต่ก็ไม่หมดสิ้นไปจากใจ ต้องเจริญวิปัสสนากรรมฐานต่ออีก คือ ยกขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ ธาตุ ๑๘ อินทรีย์ ๒๒ อริยสัจ ๔ ปฎิจจสมุปบาท ๑๒ ขึ้นมาพิจารณาอีก จนให้เห็นขันธ์ ๕ เป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เกิดนิพพิทาความเบื่อหน่าย วิราคะหายความกำหนัด วิมุตติความหลุดพ้น วิสุทธิความหมดจดกายและจิต ถึงที่สุดแห่งทุกข์ คือ พระนิพพาน กิเลส ๓ คือ ราคะ โทสะ และโมหะไม่เกิดอีก.
วิภูผู้ครอง พระเจ้าแผ่นดิน (ป.ส.).
วิภาษพูดแตกต่าง พูดแย้ง.
วิศวกรรมชื่อเทวดาตนหนึ่ง ผู้ชำนาญในการช่างทั้งปวง วิษณุกรรม วิสสุกรรม เวสสุกรรม เพชฉลูกรรม ก็ว่า.
วิศวกรรมศาสตร์วิชาที่เกี่ยวกับการนำความรู้ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ มาประยุกต์ใช้มีหลายสาขา เช่น วิศวกรรมโยธา วิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมเครื่องกล.
วิษณุพระนารายณ์ (ส.).
วิสสุกรรมพระวิศวกรรม วิษณุกรรม เวสสุกรรม หรือ เพชฉลูกรรม ก็ว่า.
วิสามัญฆาตกรรมการฆ่าซึ่งเจ้าหน้าที่ลงมือฆ่าเอง.
วีชนีพัดที่พระสงฆ์ใช้ เรียก วิชนี พัด ตาละบัตร ก็ว่า อย่างว่า พระก็เยื้อนย่างขึ้นธรรมมาสน์หอสูง มณีโชมุงม่านลายเลียนแต้ม มือถือด้ามวิชนีตั้งท่า หมายโผดเจ้าจอมเหง้าญาติประยูร (เวส-กลอน).
วีรกรรมการกระทำที่ได้รับการยกย่องว่ามีความกล้าหาญ การกระทำของผู้กล้าหาญ.
เวชกรรมการรักษาโรค.
เวมัตกสงสัย ไม่แน่ใจ ลังเล (ป.).
เวสสุกรรมพระวิศวกรรม วิสสุกรรม วิษณุกรรม เพชฉลูกรรม ก็ว่า.
เว่าพูด พูดเรียก เว้า พูดด้วยเรียก เว้านำ อย่างว่า เว้านำหมาหมาเลียปาก เว้านำสากสากวัดหัว (ภาษิต) พูดเกี้ยวพาราสี เรียก เว้าชู้ พูดไพเราะเรียก เว้าม่วน พูดหยาบเรียก เว้าเพอะ พูดประจบประแจงเรียก ปากเกลี้ยง อย่างว่า ปากเกลี้ยงเว้าเป็น หีเหม็นเว้าม่วน (ภาษิต).
เว้าพูด พูดเรียก เว้า พูดด้วยเรียก เว้านำ อย่างว่า เว้านำหมาหมาเลียปาก เว้านำสากสากวัดหัว (ภาษิต) พูดเกี้ยวพาราสี เรียก เว้าชู้ พูดไพเราะเรียก เว้าม่วน พูดหยาบเรียก เว้าเพอะ พูดประจบประแจงเรียก ปากเกลี้ยง อย่างว่า ปากเกลี้ยงเว้าเป็น หีเหม็นเว้าม่วน (ภาษิต).