พจนานุกรมภาษาอีสานหมวด "ศ"

คำศัพท์อีสานความหมาย
ศกผม (ข.).
ศตภิษัชชื่อดาวฤกษ์ที่ ๒๔ มี ๔ ดวง ดาวพิมพ์ทอง ดาวสตพีช ก็ว่า อย่างว่ามหาเมฆเค้าคะนงเน่งบังบด สุรภาเอียงอว่ายแลงลงไม้ วันนั้นอาทิตย์จรจันทร์แจ้งเดือนสามสตพีช ฉลูฮูปเนื้อเนาซ้อยชอบยาม (สังข์).
ศมความสงบ ความนิ่ง (ป. สม).
ศรีดาจันทร์ชื่อหญิงสาวคนหนึ่งซึ่งเป็นลูกสาวของนางสมุณฑากับยักษ์กุมภัณฑ์ อย่างว่า มันก็ใส่ชื่อน้อยนางนาฏศรีดาจันทร์ โฉมเสงียมงามเงื่อนพรหมภายฟ้าเลยเล่าปาเกียรณ์เท้าเถิงนครเมืองนาค ขาท่านท้าวทองล้านลอบเล็ง ชื่อวรุณราชท้าวเป็นอาชญ์ในสมุทร คำกือกองแอ่วโอมเอาน้อย (สังข์)
ศอคอ.
ศอกส่วนของแขนนับตั้งแต่ข้อพับกึ่งกลางลงไปถึงปลายนิ้วกลาง มาตราวัดของไทยแต่โบราณเท่ากับ ๒ คืบ.
ศอกกำมาศอกที่มือกำไม่แบมือออกเรียก ศอกกำมา.
ศัลยกรรมการรักษาโรคโดยวิธีผ่าตัด.
ศัสตรกรรมการผ่าตัดทางแพทย์.
ศาลากลางบ้านหมู่บ้านของคนอีสาน กลางบ้านจะปลูกศาลาไว้ จะมีกอลอแขวนไว้เวลามีกิจการบ้านเมืองเจ้าบ้านจะตีกอลอประชุมกันที่นี่ อนึ่งเมื่อมีแขกต่างบ้านมาพักเมื่อไม่มีญาติพี่น้อง ผู้ใหญ่บ้านจะให้มาพักที่นี่เป็นดุจโรงแรมสำหรับที่พักนอนของแขกต่างด้าวท้าวต่างแดน.
ศาลาวัดวัดทุกวัดในภาคอีสานจะมีศาลาวัดหรือศาลาโรงธรรมไว้ ศาลานี้เป็นสถานที่พระสงฆ์ทำกิจพระพุทธศาสนาและประชุมญาติโยมเกี่ยวกับกิจการพระศาสนา เวลามีแขกคนต่างบ้านมาก็มาขอพระสงฆ์พักอาศัยที่นี่เป็นดุจโรงแรมของวัดในภาคอีสาน.
ศึกษาข้อที่จะต้องศึกษา ข้อที่จะต้องปฏิบัติ ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา (ป. สิกฺขา ส. ศิกฺษา) ผู้ชายอีสานเมื่อมีอายุพอที่จะบวชเป็นพระหรือเณรได้แล้ว พ่อแม่นำไปฝากในวัดให้บวชเรียน หนังสือที่เรียนเป็นหนังสือตัวลาวและตัวไทยน้อยที่จารในใบลาน จารึกศีลธรรมคำสอนจารีตประเพณี ตำรายา เวทมนต์คาถาและศิลปวิทยาต่างๆ ไว้ อย่างว่า บวชเฮียนศิกษ์หา (ภาษิต).
ศิลปกรรมสิ่งที่เป็นศิลปะ สิ่งที่ผลิตสร้างขึ้นเป็นศิลปะ.
ศิลาหิน ผา (ส).
ศุลกากรค่าอากรที่เรียกเก็บจากสินค้าขาเข้าและขาออก.
โศกนาฏกรรมเรื่องราวจะเป็นลิเก ละครหรือการละเล่นใดๆ ลงท้ายต้องประสบกับความเศร้าสลดใจ เรียก โศกนาฏกรรม.
โศการ้องไห้ เศร้าโศก โศกี ก็ว่า อย่างว่า บัดนี้จักกล่าวเถิงภูชัยท้าวกุศราชพระยาหลวง ก่อนแล้ว คนิงตนแดคั่งทวงเทม้าง โสกีแค้นเคืองพระทัยหมองหม่น ก็บ่เหยเหือดน้ำตาย้อยย่าวไหล (สังข์).