ภาษาอีสานทั้งหมด 4817 - 4826 จาก 17431
-
เดโช
แปลว่า : อำนาจ เดช อย่างว่า เดโชเซ็งไพร่ไทสบายแจ้ง (กา). -
เดน
แปลว่า : ของเศษ ของเหลือ ของเหลือกินเหลือใช้เรียก เดน เงื่อน ก็ว่า อย่างว่า ฟังยินเปล้าป่าวฮ้องเฮียงลูกสอนเสียง พุ้นเยอ สองค่อยพากันเก็บเงื่อนลิงเล็มป้อน ฟังยินแกงกดเค้าคณามุมฮ้องฮ่ำ เจ้าหล้าซ้อยฟังย้านสั่นสาย (สังข์). -
เด็น
แปลว่า : กระเด็น กระทบกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วเคลื่อนไป เรียก เด็น สะเด็น ก็ว่า อย่างว่า หัวสะเด็นตกขอบดอยดงกว้าง (กา). -
เดรัจฉาน
แปลว่า : สัตว์เดรัจฉาน เดรฉานก็ว่า สัตว์ที่เดินหัวตก เรียก สัตว์เดรัจฉาน ต่างกับคน คนจะนั่งหรือยืนเดินหัวไม่ตก อย่างว่า เฮาชิกลัวมันสังส่ำเดรัจฉานเชื้อ (สังข์). -
เดา
แปลว่า : คาด คะเน เช่น ถูกถามแล้วตอบโดยคาดคะเน เรียก เดาตอบ. -
เดา
แปลว่า : ประดับตกแต่ง เรียก เดา เดาเดา ก็ว่า อย่างว่า ค้อมว่าท้าวฮ่ำแล้วตกแต่งเดาดา (กา) พระก็ต้านต่อท้าวพระยาใหญ่ชาวเมือง เฮาจักเดาดาตกแต่งแปลงปุนฟ้าว นำเอาเจ้าสุมุณฑาไปส่ง กับทังผู้ที่เหง้าอาวเจ้าส่งเมือ (สังข์). -
เด้า
แปลว่า : กระเด้า ทำก้นขึ้นๆ ลงๆ ในทางประเวณี เรียก เด้า อย่างว่า ผักกระเดากินกับลาบนกเค้า สี้บ่เด้าบ่มีทางจำ (สอย). -
เดาะ
แปลว่า : ตีให้กระดอนขึ้นไป เรียก เดาะ เช่น เดาะลูกคลี เดาะลูกหืน เรียก เดาะคลี เดาะหืน. -
เดิก
แปลว่า : เวลาตั้งแต่สี่ทุ่มไปถึงหกทุ่มเรียก เวลาเดิก เลยหกทุ่มเรียก เดิกซักไซ้ เดิกคักไค้ ก็ว่า อย่างว่า ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ (ภาษิต) ตื่นแต่เดิกกินเข้ากับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต). -
เดิน
แปลว่า : ยกเท้าก้าวไปเรียก เดิน อย่างว่า เมื่อนั้นนางเหลือล้อมหลานกันถวายราช ขอให้พระย่ำเกล้าเดินได้ลูกลุนเถี่ยวเถิ้น (สังข์).