ภาษาอีสานทั้งหมด 8429 - 8438 จาก 17431
-
ลาม
แปลว่า : ติดต่อ ขยาย เช่น ไฟลุกติดต่อกันไปเรียก ไฟลาม อย่างว่า ฝันว่าไฟลามไหม้ขอนไฮแคมขอนดอก ขอนพอกบ่ไหม้ไปไหม้แก่นคะยูง (กลอน) เวรติดต่อเวรเรียก เวรลาม อย่างว่า ดูดั่งเวราลามคอบคีงคุงเนื้อ (สังข์) น้ำเนตรย้อยลามแก้มชุ่มสะใบ (กา). -
ล่าม
แปลว่า : ผูกติดไว้กับหลัก ใช้เชือกผูกวัวติดกับหลักเรียก ล่ามงัว อย่างว่า เชือกสามวาล่ามช้างอ้างอวดว่าโตดี (ภาษิต) นุ่งผ้าแล้วปล่อยชายผ้าลงไปเรียก ล่ามผ้า อย่างว่า เลากะจ้อนผ้าขึ้นปกล่ามปลายตีน ถุยลุยลงลากขี้ดินจำก้น (เสียว). -
ลามุก
แปลว่า : สกปรก ชั่ว เลวทราม อย่างว่า อันกูมะทีหากเห็นเป็นลามุก (เวส). -
ลาย
แปลว่า : เส้นที่เขียนหรือแกะสลักให้เป็นรูปต่างๆ เรียก ลาย ผ้าที่ทอเป็นตาอย่างผ้าขาวม้าเรียก ผ้าลาย. -
ลาย
แปลว่า : แบบอย่างการเป่าแคน เรียก ลายแคน เช่น ลายสุดชะแนน ลายแมงภู่ชมดอก ลายแม่ฮ้างกล่อมลูก ลายสร้อยใหญ่ ลายสร้อยน้อย ลายโป้ซ้าย ลายยาว. -
ลาย
แปลว่า : น้ำลาย น้ำลายเรียก ลาย อย่างว่า คืนนั้นหลับผอกพ้นจนเหล่าหลงจิต ลายเหือยเห็งเศลษม์ฟองปูมย้อย นางคราญค้นหลายทีเยื้อนยาก ยักษ์ใหญ่สะดุ้งหลงเนื้อสั่นสาย (สังข์). -
ล่าย
แปลว่า : ปด หลอกลวง การพูดปด เรียก เว้าล่าย อย่างว่า เขาก็เฮียงมือพร้อมเพียงความแล้วล่าย (สังข์) อย่าล่ายลิ้นลวงหลิ้นบ่ควร แท้แล้ว (นกจอก) เกรงท่อจอมพระอวนอ้ายวาจาเว้าล่าย (ผาแดง). -
ล้าย
แปลว่า : แจวเรือขนาดใหญ่ ใช้เหมือนตีกรรเชียง อย่างว่า แซวเยอ ฝูงไท้ล้ายขันโทมทังถ่อ แซวถ้อน (สม). -
ลายขัด
แปลว่า : ดอกไม้ไผ่ที่จักเป็นเส้นๆ สั้นยาวตามต้องการ จะย้อมด้วยสีหรือไม่ก็ได้ เหลาให้เกลี้ยงเกลาแล้วสานขัดกัน ยกเส้นข่มเส้น เรียก ลายขัด ใช้ทำพัดหรือไม้ตีแมลงวันก็ได้. -
ลายขิด
แปลว่า : ฝ้ายหรือไหมที่มัดด้วยเชือกหรือปอกล้วย ย้อมด้วยสีต่างๆ เมื่อย้อมได้สีดีแล้วจึงแก้เชือกมัดออก นำฝ้ายหรือไหมไปทอเป็นผ้านุ่ง ผ้าห่ม หรือผ้าเย็บหมอน ผ้าที่ทอเป็นผืนแล้วเรียก ผ้าลายขิด มีชื่อเรียกตามลายที่เรามัด เช่น ขิดหมากมอน ขิดดอกแก้ว ขิดกาบ ขิดขอ ขิดตามน ขิดคน ขิดดอกบัว ขิดช้าง ขิดตาไก่ ขิดดาว ขิดแอวขัน ขิดส้อยพร้าว ขิดดอกต้าง ขิดแงหมากหวาย ขิดดอกผักแว่น ขิดม้า ขิดลอด ขิดหมากโมง ขิดส้อยหมาก ขิดอุ้มหน่วย ขิดดอกฮัง ขิดดอกจอก (บ.).