ภาษาอีสานทั้งหมด 4737 - 4746 จาก 17431
-
ด่าน
แปลว่า : เขต แดน เขตแดนเรียก ด่าน อย่างว่า คุงขอบฟ้าเขาด่านแดนผี ชาวคาเขียวก่ายกะไดเมื่อฟ้า (สังข์) เหมือนจักเป็นเข็ญข้องโพยภัยบังเกิด จริงแล้วเจ้าอย่าเดินด่านด้าวฮอยฮู้ฮูปหลง แท้แล้ว (สังข์). -
ด้าน
แปลว่า : ข้าง ฝ่าย ข้างเหนือเรียก ด้านเหนือ ข้างใต้เรียก ด้านใต้ ก้ำ ก็ว่า อย่างว่า ถันที่ฮวานฮวานด้านแดนแสนสีมาศพื้นพุ่มห้องหีนล้านก่อตัน (สังข์). -
ดาบ
แปลว่า : มีดยาวชนิดหนึ่ง เรียก ดาบ ง้าว ก็ว่า อย่างว่า พระก็ฉวยดาบแก้วกำฮ่อเฮวแฮง เมื่อนั้นอาไววอนเหนี่ยวบายาฟ้าว ขอหลานแก้วกุมารมายโทษ หลานจ่งเห็นแก่ข้าขอเจ้าเทื่อเดียวนี้แล้ว (สังข์). -
ดาบชัย
แปลว่า : ชื่อดาบชนิดหนึ่ง สำหรับใช้รบราฆ่าฟันเพื่อให้ได้ชัยชนะ เรียก ดาบชัย อย่างว่า ตีนเล่าธรงเกิบแก้วพระยานาคนำถวาย บิงบ๋าแอวดาบชัยสองข้าง เมื่อนั้นภูวนาถท้าวธรงดาบฮวายมนต์ ยอทันโทมฮ่อกลางกุมกลิ้ง เยียวฟันกั้งใจประสงค์ตั้งต่อ (สังข์). -
ดาม
แปลว่า : ทาบ ประกบ เช่น แขนหักขาหักเอาเหล้กหรือไม้มาทาบหรือปรพกบกันเข้า เรียก ดามแขน ดามขา. -
ด้าม
แปลว่า : คันสำหรับถือ เช่น ด้ามมีด ด้ามพร้า เรียก ด้าม อย่างว่า พระบาทท้าวย้ายย่างเมือสถาน ฮมฮมลดม่านคำลายคล้ำ เททวงค้อยคึดหาญหุมมาก ใจวู่ฮ้อนกำด้ามดาบเทียม (ฮุ่ง). -
ด้าม
แปลว่า : กะ ประมาณ ขนาด อย่างว่า แม้นว่าทุกส่ำเชื้อสวงขนาดแสนสัตว์ เขาก็กลัวเกรงบาผีกพอพันด้าม (สังข์) ไม้บ่ทันแทกด้ามอย่าฟ้าวห่าวฮอนตัด เยียวบ่เถิงภายลุนชิเคิกมือเมือหน้า (อิน). -
ด้าม
แปลว่า : เสมอ เหมือน อย่างว่า ควรที่เพิงแพงเพี้ยงสองตาตนพี่ จริงดาย มีใช่ด้ามดั่งฮู้แฮงเลี้ยงลูกตน พระเอย (สังข์) ได้เดชด้ามพระอินทร์เจ้าจิ่งควร (สังข์). -
ดาย
แปลว่า : เปล่า เสียเปล่า รักแล้วไม่ได้ เพียงแต่ได้ดู เรียก ดูดาย มุ่งหมายแล้วไม่ได้เรียก ปองดาย มาเปล่าเรียก มาดาย รอเปล่าเรียก คองดาย แก่เปล่าเรียก แก่ดาย อย่างว่า แก่ดายดอก แก่หยอกหลาน แก่หาญป่า แก่จ่าแห แก่แก้ว (บ.). -
ดารา
แปลว่า : ดาว อย่างว่า ดาราค้อยวันเวียนเทียวทีป (กา).