ปวงข้าพระพุทธเจ้า ขอน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดไม่ได้ ข้าพระพุทธเจ้า เว็บไซต์อีสานร้อยแปดดอทคอม
4:41 pm - วันจันทร์ ธันวาคม 11, 2017

    การเลี้ยงปลานิล ปลาเศรษฐกิจเลี้ยงง่ายโตเร็ว

    Written by | กรกฎาคม 20, 2016 | 31
    การเลี้ยงปลานิล
    การเลี้ยงปลานิล

    วันนี้อีสานร้อยแปดจะพาพี่น้องไปรู้จักการเลี้ยงปลานิล ปลาที่เป็นที่นิยมอีกชนิดหนึ่ง ราคาไม่แพง หาซื้อง่าย เลี้ยงไม่ยาก โตเร็ว นิยมนำมาทำอาหารได้หลากหลาย และยังมีรสชาติอร่อยไม่แพ้ปลาราคาแพงอีกด้วย

    การเลี้ยงปลานิล

    ปลานิลขนาดประมาณเท่าฝ่ามือ

    หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าปลานิลเป็นปลาที่มีถิ่นกำเนิดอยู่แถบแอฟริกา และเข้ามาในประเทศไทยครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2508 โดยพระจักรพรรดิอากิฮิโต พระอิสริยยศมกุมารแห่งประเทศญี่ปุ่นทรงจัดส่งปลานิล มาทูลเกล้า ฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

    ระยะแรกได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้เจ้าหน้าที่ปล่อยเลี้ยง โดยเริ่มแรกเป็นการเลี้ยงปลานิลในบ่อดิน และต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ มอบหมายให้กรมประมงศึกษาวิธีเลี้ยงปลานิล จนเพาะเลี้ยงจนขยายพันธุ์ได้มากเพียงพอ จึงได้แจกจ่ายให้แก่ราษฎรนำไปเลี้ยงมาจนถึงทุกวันนี้

    การเลี้ยงปลานิล

    ปลานิลขนาดโตเต็มที่

    ลักษณะและนิสัยปลานิล

    ปลานิลเป็นปลาน้ำจืด (อยู่ในตระกูล Cichlidae) กินพืชเป็นอาหาร ชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง พบได้ตามแม่น้ำ หนอง บึง อาศัยได้ทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย เพราะเป็นปลาที่มีความอดทน ปรับตัวกับธรรมชาติได้อย่างดี เหมาะกับการนำไปเลี้ยงได้ทุกภูมิภาค

    พ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ปลานิล

    ปลานิลตัวผู้และตัวเมียจะมีลักษณะภายนอกคล้ายกันมาก ตัวผู้อวัยวะเพศจะมีลักษณะเรียวยาว และจะมีสีเข้มตรงใต้คางและตามลำตัว ส่วนตัวเมียจะมีอวัยเพศเป็นรูและกลม และในฤดูผสมพันธุ์จะมีสีบริเวณลำตัวและใต้คางเข้มน้อยกว่าตัวผู้

    ปลานิลที่มีอายุประมาณ 4 เดือนก็สามารถที่จะเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ได้ สังเกตได้จากพ่อพันธุ์จะแยกตัวออกจากฝูง เพื่อสร้างรังบริเวณขอบบ่อตื้น ๆ ประมาณครึ่งเมตร

    โดยปลานิลตัวผู้จะใช้หัวและปากขุดหลุมบริเวณดังกล่าว จนรังมีลักษณะเป็นหลุม และแผ่ครีบหลังอ้าปากกว้างเชิญชวนให้ปลานิลตัวเมียว่ายเข้ามาผสมพันธุ์

    วิธีเลี้ยงปลานิล

    ปลานิลตัวผู้ทำรังสำหรับผสมพันธุ์

    การผสมพันธุ์ปลานิล

    ปลานิลจะผสมพันธุ์ภายนอก โดยปลานิลตัวเมียจะวางไข่ในรังทีละ 10-20 ฟอง พร้อมกับที่ปลานิลตัวผู้ปล่อยน้ำเชื้อผสมกับไข่ เมื่อไข่และน้ำเชื้อผสมกันแล้ว ปลานิลตัวเมียก็จะอมไข่ไว้ในปากและออกจากรังไปยังก้นบ่อ

    ประมาณ 4-5 วัน ไข่จะฟักเป็นตัว แต่ก็จะยังอยู่ในปากแม่ปลา โดยมีถุงอาหารติดอยู่ที่ท้องของลูกปลา

    ในระยะ 3-4 วันหลังฟักเป็นตัวลูกปลาจะออกจากปากแม่ปลาและกินไรน้ำและพืชน้ำ โดยจะยังมีแม่ปลาคอยระวังภัยอยู่ใกล้ ๆ ตลอดเวลา และลูกปลาจะหลบในปากแม่ปลาเมื่อมีภัยเข้ามา

    เมื่อลูกปลามีอายุประมาณ 1 สัปดาห์จึงจะเลิกหลบซ่อนในปากแม่ปลา และจะหาอาหารกินเองได้และว่ายรวมกันเป็นฝูงเมื่อายุได้ประมาณ 3 สัปดาห์

    แม่ปลานิลจะสามารถวางไข่ได้ครั้งละ 50-600 ฟอง ขึ้นอยู่กับขนาดของแม่ปลา และใน 1 ปี จะสามารถวางไข่ได้ 3-4 ครั้ง

    ปลานิลตัวเมีย

    แม่ปลานิลอมไข่ไว้ในปาก

    การเตรียมบ่อเลี้ยงปลานิล

    บ่อสำหรับเลี้ยงปลานิล สามารถใช้บ่อดินรูปสี่เหลี่ยมพื้นที่ 400 ตารางเมตรขึ้นไป ลึกประมาณ 1 เมตร และมีส่วนชานบ่อหรือบริเวณตื้น ๆ เพื่อให้ปลาทำรังในช่วงผสมพันธุ์

    ในกรณีที่ขุดบ่อใหม่ดินมักเป็นกรด ควรใช้ปูนขาวโรยเพื่อปรับให้ดินมีความเป็นกลาง โดยใช้ปูนขาว 1 กิโลกรัม ต่อ 10 ตารางเมตร

    หรือกรณีที่เป็นบ่อเก่าต้องกำจัดวัชพืชออก เพราะอาจจะเป็นที่อยู่ของศัตรู และเพื่อให้น้ำได้รับออกซิเจนเพียงพอ และถ้าบ่อเคยเลี้ยงปลาหรือสัตว์กินเนื้อ เช่น ปลาช่อน ปลาโด ปลาบู่ เต่า งู ควรจะกำจัดออกให้หมด โดยสูบน้ำจับสัตว์ที่เป็นศัตรูออกให้หมด และปล่อยให้บ่อแห้งจึงค่อยสูบน้ำกลับคืน

    การเลี้ยงปลานิลใสบ่อดิน

    บ่อปลานิล

    การปล่อยปลานิลลงบ่อ

    ปลานิลเป็นปลาที่สามารถขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว สำหรับบ่อขนาด 400 ตารางเมตร ให้ใช้พ่อพันธุ์-แม่พันธุ์ 50 คู่ หรือถ้าเป็นลูกปลาก็ควรปล่อย 1 ตัวต่อ 1 ตารางเมตร

    และควรจะปล่อยปลาลงบ่อในเวลาเช้าหรือเวลาเย็น เพราะน้ำในบ่อจะไม่ร้อนจนเกินไป  ก่อนปล่อยก็ให้เอาภาชนะจุ่มลงในบ่อเพื่อให้อุณภูมิน้ำทั้งสองเท่ากัน ป้องกันปลาช็อคจากอุณหภูมิน้ำต่างกันเกินไป เมื่ออุณภูมิน้ำเท่ากันแล้วก็ค่อย ๆ จุ่มภาชนะลงในบ่อ และให้ปลาว่ายออกจากภาชนะไปยังบ่อช้า ๆ

    อาหารเลี้ยงปลานิล

    อาหารเมล็ด

    การให้อาหารปลานิล

    โดยทั่วไปปลานิลจะกินอาหารตามธรรมชาติและอาหารที่คนให้ ซึ่งอาหารตามธรรมชาติสามารถทำได้โดยโรยปุ๋ยมูลสัตว์แห้งลงในเพื่อให้เกิดอาหารธรรมชาติ เช่น ตะไคร่ ไรน้ำ ตัวอ่อนแมลงในน้ำ

    โดยสังเกตจากสีของน้ำ ถ้ามีสีเขียวแสดงว่ามีอาหารธรรมชาติจำพวกพืชน้ำ แต่ถ้ามีสีคล้ำแสดงว่ามีอาหารธรรมชาติจำพวกไรน้ำ ซึ่งทั้งสองเป็นอาหารตามธรรมชาติที่สำคัญในการเลี้ยงปลานิล

    ส่วนอาหารเสริมเพื่อให้ปลาได้รับอาหารครบถ้วน เช่น รำ ปลายข้าว กากถั่วต่าง ๆ  ให้ประมาณ 5% ของน้ำหนักปลาที่เลี้ยง เพราะถ้าให้มากเกินไปจะทำให้น้ำเน่าเสียเร็ว

    เป็นยังไงบ้างครับพี่น้อง สำหรับข้อมูลการเลี้ยงปลานิลเบื้องต้น สามารถนำไปปรับใช้กับการเลี้ยงปลานิลในครัวเรือน การเลี้ยงปลานิลในกระชัง การเลี้ยงปลานิลในบ่อซีเมนต์ หรือแม้กระทั่งการเลี้ยงปลานิลในบ่อพลาสติก

    พี่น้องที่มีข้อสงสัยหรือคำถามก็สามารถคอมเมนต์มาถาม ติชมแนะนำกันได้ครับ และถ้าต้องการข้อมูลดีก็สามารถเข้าไปอ่านเพิ่มเติมได้ที่ การเลี้ยงปลานิล กรมพัฒนาที่ดิน และนอกจากนี้ยังมีหนังสือของกรมประมงด้วยนะครับ

    Filed in: เกษตรอีสาน

    31 Responses to “การเลี้ยงปลานิล ปลาเศรษฐกิจเลี้ยงง่ายโตเร็ว”

    1. ประภาพร. ต้มกลั่น
      ตุลาคม 24, 2016 at 9:54 pm #

      สนใจจะเลี้ยงบ่อซิเมนช่วยแนะนำหน่อยคับวิธีเลี้ยงด้วยจร้า

      • ตุลาคม 24, 2016 at 10:00 pm #

        เดี๋ยวทีมงานหาข้อมูลมาแชร์เด้อครับ

        • บุญจันทร์ บุญเลิศ
          ธันวาคม 5, 2016 at 7:20 am #

          การเลี้ยงปลานิลในบ่ปูนเราต้องเปลี่ยนน้ำยุ่บ่อยๆใหมคัฟ ช่วยสาธิตวิธีเลี้ยงในบ่ปูนให้หน่อยคัฟผม…ขอบคุณคัฟผมจะรอติดตามนะครัฟ

          • ธันวาคม 6, 2016 at 8:01 pm #

            การเลี้ยงปลานิลในบ่อปูน ไม่ได้ระบุตายตัวว่าต้องเปลี่ยนน้ำบ่อยแค่ไหน
            แค่ดูสภาพน้ำไม่ให้เน่าเสีย และมีสภาพใกล้เคียงแหล่งน้ำธรรมชาติก็สามารถเลี้ยงปลานิลในบ่อปูนได้ครับ แต่ถ้าน้ำมีการเน่าเสียก็ต้องเปลี่ยนน้ำ ซึ่งก็เป็นหลักการเลี้ยงสัตว์น้ำทั่วไป ส่วนหลักการเลี้ยงก็สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ลิงค์ในเนื้อหาเลยครับ

    2. บุญจันทร์ บุญเลิศ
      ธันวาคม 5, 2016 at 7:12 am #

      การเลี้ยงปลานิลในบ่ปูนเราต้องเปลี่ยนน้ำยุ่บ่อยๆใหมคัฟ ช่วยสาธิตวิธีเลี้ยงในบ่ปูนให้หน่อยคัฟผม

      • ธันวาคม 6, 2016 at 8:00 pm #

        การเลี้ยงปลานิลในบ่อปูน ไม่ได้ระบุตายตัวว่าต้องเปลี่ยนน้ำบ่อยแค่ไหน
        แค่ดูสภาพน้ำไม่ให้เน่าเสีย และมีสภาพใกล้เคียงแหล่งน้ำธรรมชาติก็สามารถเลี้ยงปลานิลในบ่อปูนได้ครับ แต่ถ้าน้ำมีการเน่าเสียก็ต้องเปลี่ยนน้ำ ซึ่งก็เป็นหลักการเลี้ยงสัตว์น้ำทั่วไป

    3. บุญจันทร์ บุญเลิศ
      ธันวาคม 5, 2016 at 12:34 pm #

      วิธีการเลี้ยงในบ่อปูนครัฟช่วยบอกวิธีการเลี้ยงด้วย

    4. จิรวัฒน์
      ธันวาคม 6, 2016 at 8:10 pm #

      ถ้าหาผมจะเลี้ยงเป็นบ่อพลาสติกสีดำ อัตราการเจริญเติบโตของปลาจะเท่ากับบ่อดินหรือเปล่าครับ

      • ธันวาคม 7, 2016 at 9:53 am #

        ไม่ว่าจะบ่อดิน หรือ บ่อพลาสติค ต่างก็มีข้อดี-ข้อเสีย แตกต่างกันครับ แต่ถ้าเอาเรื่องของการเจริญเติบโต บ่อพลาสติคคงสู้บ่อดินไม่ได้ครับ หากเทียบการให้อาหารที่เท่ากัน เพราะในบ่อดินมีแหล่งอาหารอื่นให้ปลาได้หากินมากกว่า

        • จิรวัฒน์
          ธันวาคม 7, 2016 at 3:23 pm #

          ขอบคุณครับ เผอิญศึกษาอยู่ ว่าจะเลี้ยงผสมบ่อกุ้ง มีคำแนะนำมั๊ยครับ

          • ธันวาคม 7, 2016 at 6:25 pm #

            การเลี้ยงปลานิลในบ่อกุ้ง ผู้เลี้ยงต้องมีความเข้าใจในธรรมชาติของสัตว์น้ำทั้งสอง
            ข้อมูลในเรื่องนี้เว็บไซต์ยังมีไม่เพียงพอ ถ้ามีโอกาสจะนำมาเล่าสู้กันฟังครับ
            แต่ถ้าจะลองหาข้อมูลเบื้องต้นลองไปดู การเลี้ยงปลาในบ่อกุ้ง ดูนะครับ

    5. นิรนาม
      ธันวาคม 9, 2016 at 11:12 am #

      แบบท่อชีเมนต์ปูนกลมๆอ่ะคับเลี้ยงยังไงคือพอในครัวเรือน

    6. Kob
      ธันวาคม 15, 2016 at 8:29 pm #

      เลี้ยงปลานิลในบ่อซีเมนไม่ทราบมันเป็นอะไร
      ตายทุกวันเลยค่ะ หรือว่าอากาศหนาวค่ะ
      มีส่วนไหม

    7. ธันวาคม 22, 2016 at 1:28 pm #

      เลี้ยงปลานิลหมันบ่อดิน ขนาดบ่อ 6*10 เมตร ปล่อยได้กี่ตัวคับ

    8. นิรนาม
      มกราคม 2, 2017 at 7:01 am #

      เลี้ยงในกระชังแต่ในบ่อคะจะโตไหมคะกระชัง500ตัวคะว่าจะแบ่งแต่กลัวปลาไม่กินอาหารทำอย่างไรดีคั

    9. มกราคม 2, 2017 at 7:25 pm #

      สนใจเลี้ยงปลานิลในบ่อดินค่ะ และราคาลูกปลาด้วยค่ะ

      • มกราคม 6, 2017 at 8:28 pm #

        ตอนนี้อีสานร้อยแปดยังไม่ได้เปิดจำหน่ายพันธุ์ปลานิลนะครับ
        หากต้องการพันธุ์ปลานิลสามารถไปตั้งกระทู้ประกาศซื้อขายพันธุ์ปลานิลได้ที่เว็บบอร์ดโสเหล่ได้ฟรีไม่มีค่าใช้จ่ายครับ

    10. เก้า
      มกราคม 6, 2017 at 5:30 pm #

      บ่อชีเมนนี้ตากแดดได้ม้คับ

      • มกราคม 6, 2017 at 8:32 pm #

        ตากแดดได้ แต่ก็ต้องระวังไม่ได้ร้อนเกินไปนะครับ
        ไม่ว่าจะบ่อแบบไหน ถ้าน้ำมีน้อยอุณภูมิในน้ำก็จะสามารถเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็ว และเปลี่ยนแปลงง่ายกว่าบ่อที่มีน้ำปริมาณมาก ๆ
        ดังนั้นอาจจะใช้ผ้าใบหรือตาข่ายกรองแสงช่วยในการลดแดดที่จะส่องลงบ่อโดยตรง

    11. มกราคม 22, 2017 at 2:16 am #

      อยากทราบว่าวิธีเลี้ยงปลานิลโตไวๆๆและขายได้ บ่อดินน้ำกล่อยปลาธรรมชาติ มีวิธีไหนคะ่

    12. มกราคม 22, 2017 at 2:24 am #

      อยากทราบว่าวิธีเลี้ยงปลานิลโตไวๆๆและขายได้ บ่อดินน้ำกล่อยปลาธรรมชาติ มีวิธีไหนคะ่ ขอบคุณค่ะ

    13. มีนาคม 8, 2017 at 11:09 am #

      ตลาดรับซื้อปลานิลในบ้านเฮามีที่ไหนบ้างครับ โซนๆ ขอนแก่น

    14. สุพรรณี บุญจันทร์
      มีนาคม 22, 2017 at 2:55 pm #

      หนูสนใจการเลี้ยงปลานินในบ่อปูนค่ะหนูอยากมีรายได้ค่ะตอนนี้หนูกะสามีตกงานค่ะหนุอยากได้วิธีเลี้ยงหรือเพาะปลานินขายค่ะ

    15. เบียร์
      มีนาคม 27, 2017 at 8:23 pm #

      บ่อปูนยาว5กว้าง2ความจุดประมานเท่าไรคัฟผมทำระบบน้ำหมุนเวียนอย่างดีอยากรู้คัฟ

    16. นิรนาม
      มีนาคม 29, 2017 at 9:24 pm #

      เลี้ยงแล้วสามารถนำไปขายได้ที่ใหนคับหรือมีคนมารับซื้อใหมคับ

    17. นิรนาม
      เมษายน 7, 2017 at 8:49 am #

      เลี้ยงแล้วตลาดเราจะหายังไงคับ

    18. ชนิดา
      เมษายน 7, 2017 at 5:34 pm #

      ขออนุญาติสอบถามค่ะ”พอดีซื้อปลานิลซีพีมาเลี้ยงในกระชังตาถี่แล้วปลานิลทยอยตายต้นเหตุมาจากอะไรค่ะแล้วมีวิธีแก้ไขอย่างไรบ้างค่ะ”เลี้ยง6วันปลาตาย32ตัวแล้วค่ะ

    19. นิรนาม
      มิถุนายน 9, 2017 at 5:58 pm #

      ถ้าเลี้ยงปลานิลในบ่อธรรมชาติแล้วมันตายทุกวันมีวิธีแนะนำบ้างไหมคะว่าควรทำยังไง

    20. สายัณห์ แจ้งวันสุข
      มิถุนายน 11, 2017 at 12:24 pm #

      รบกวนสอบถามครับ การเลี้ยงลูกปลานิลช่วง1-2เดือน ควรให้อาหารแบบไหนดีครับ ถ้าเราเลี้ยงปลานิลรวมกับปลาทับทิมได้หรือไม่ครับ อีก1คำถามที่จะขอถามครับ อยากรู้ว่าถ้าเราไปหาซื้อลูกปลานิลกับลูกปลาทับทิมเราจะดูอย่างไรได้ครับว่าปลาหมันหรือไม่หมัน

    21. นิรนาม
      กรกฎาคม 21, 2017 at 8:36 pm #

      เลี้ยงปลานิลในบ่อปูนต้องให้ออกซิเจนด้วยหรือป่าวค่ะ

    แสดงความคิดเห็น