ภาษาอีสาน
-
192
แม่ฮ้าง
หญิงที่ผัวทิ้งหรือผัวอย่าร้างไป เรียก แม่ฮ้าง อย่างว่า แม่ฮ้างนี้หายากนานพบ ใผผู้ทำบุญหลายจึ่งหวนเห็นพ้อ ใผผู้ทำบุญน้อยกลายหนีฮ้อยส่วน พี่นี้ปรารถนาพบพ้อแนวฮ้างคุขี้ยาง (ผญา). -
82
หมาน
โชคดี,รวย ได้มาก -
60
บักห่าหนิแหม
ไอ้ห่านี่ -
59
ฟด
กิ่งไม้เรียก ฟดไม้ อย่างว่า เครือเขาหมั้นสองคนขันโฮบกันแล้ว มันก็หักฟดไม้ตีเฆี่ยนแก่ดึง สองอ่อนน้อยกลิ้งเกลื่อนตายสลบ โลหิตไหลอาบคีงคือน้ำ มันบ่ปรานีเจ้ากุมารสักหยาด แส้ฟาดแล้วทังฮ้ายขู่เข็ญ (เวส-กลอน). -
57
คุ
ถังน้ำ -
55
ลูกเขยเฮ็ดสิตายบ่ท่อลูกชายนอนอยู่บ้าน
ลูกเขยทำงานเกือบตาย แต่คนเป็นแม่ยายก็ไม่เห็นคุณค่า แต่กลับให้คุณค่าลูกชายตัวเองที่นอนอยู่บ้านเฉย ๆ เป็นการเปรียบเทียบว่าคนไม่ใช่ทำอะไรก็ผิด หรือลำเอียงเห็นแก่คนในครอบครัวโดยไม่ได้ดูการกระทำว่าถูกหรือผิด -
53
บักนัด
สับปะรด ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Ananas comosus (L.) Merr. ในวงศ์ Bromeliaceae ไม่มีลำต้นปรากฏบนพื้นดิน ใบเป็นกาบยาวให้ใยใช้ทำสิ่งทอ ขอบใบมีหนาม ผลมีตาโดยรอบ กินได้ รสเปรี้ยว ๆ หวาน ๆ เป็นผลไม้ที่มีตาโดยรอบ -
50
เซิง
การสมสู่อยู่ร่วมของคน โดยไม่เลือกกาล ไม่เลือกสถานที่ ไม่เลือกว่าเป็นพ่อแม่หรือลูก สมสู่แบบสัตว์ การสมสู่แบบนี้โบราณเรียก เซิง. -
45
ฆ่าทรวง
พิธีทางไสยศาสตร์ มนต์ดำ ลักษณะแก้คนมีของ มีไผในที่ลับ ที่อัปมงคล หรือคนที่มีของแรง ถ้าปล่อยไว้จะไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เช่นอยากได้ลูก อยากได้ผัวเมีย เลยต้องกำจัดของออก คนที่ทำพิธี อาจจะเป็นพ่อหมอ อาจารย์ หรือพระสงฆ์ -
45
พุ่นน่ะ
เป็นคำอุทาน ความหมายประมาณว่า อันแหนะ , ว้าว , โอ้โห , ฮั่นแน่ หรืออีกความหมายหนึ่ง พุ่นหนะ = โน่นไง -
40
หีเคียว
แรด ร่าน ดอกทอง ใช้กับผู้หญิง -
39
ก้อนคำ
หัวแก้วหัวแหวน พ่อทูนหัว แม่ทูนหัว -
39
ซอยข่อยแน
ช่วยฉันด้วย -
36
คึดฮอดคนตายเสียดายคนยัง
คิดถึงคนที่ล่วงลับไปแล้ว คิดถึงคนที่ยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน ณ ขณะที่พูด ใช้พูดเมื่อกำลังพบเจอสิ่งดี ๆ หรือน่าประทับใจ เช่น ได้กินอาหารดี ๆ อร่อย ๆ เป็นต้น -
36
ขี้ค้าน
ขี้เกียจ -
35
คึดฮอดผู้ตายเสียดายผู้ยัง
คิดถึงคนที่ล่วงลับไปแล้ว คิดถึงคนที่ยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน ณ ขณะที่พูด ใช้พูดเมื่อกำลังพบเจอสิ่งดี ๆ หรือน่าประทับใจ เช่น ได้กินอาหารดี ๆ อร่อย ๆ เป็นต้น -
35
ลอยอ่องล่อง
ว. ลอยขึ้นไปแบบไม่มีอุปสรรค ดำเนินไปโดยไม่มีอะไรกีดขวาง เช่น โคมไฟลอยอ่องล่อง ๆ ขึ้นไปเทิงฟ้า -
34
หี
ของลับ อวัยวะเพศหญิง. -
34
คิดฮอดคนตายเสียดายคนยัง
คิดถึงคนที่ล่วงลับไปแล้ว คิดถึงคนที่ยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน ณ ขณะที่พูด ใช้พูดเมื่อกำลังพบเจอสิ่งดี ๆ หรือน่าประทับใจ เช่น ได้กินอาหารดี ๆ อร่อย ๆ เป็นต้น -
34
เฮียงกันลองซอง
ว. เคียงคู่กันไป คู่กันไปแบบที่ไม่มีใครนำหรือตาม คู่กันอย่างเหมาะสม ดูเพิ่มเติม อ้อยต้อย -
ภาษาอีสานทั้งหมด
ดูคำศัพท์ภาษาอีสานทั้งหมดที่มีในพจนานุกรมภาษาอีสานออนไลน์ของเราได้ที่นี่
โครงการภาษาอีสานออนไลน์ เป็นโครงการที่จัดทำขึ้นเพื่อรวบรวมคำศัพท์จากแหล่งความรู้ต่างๆมาเก็บรวบรวมเป็นฐานข้อมูลนำเสนอผ่านช่องทางเว็บไซต์อีสานร้อยแปด เข้าถึงได้ง่าย รองรับการแสดงผลทุกอุปกรณ์ และสมาชิกเว็บไซต์มีส่วนร่วมในการนำเสนอคำศัพท์ใหม่ๆ สอบถามข้อสงสัยต่างๆที่เกี่ยวข้องได้
ความเป็นมา
ภาษาอีสานนับมาเป็นภาษาพูดที่มีผู้พูดมากเป็นภาษาที่มีความน่าสนใจมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานแต่ยังขาดแหล่งข้อมูลที่จัดทำในรูปแบบดิจิทัล จากการสืบค้นข้อมูลพบว่ามีแหล่งข้อมูลออนไลน์ที่น่าสนใจ เช่น "ชมรมศิลปวัฒนธรรมอีสาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" แต่ยังขาดการพัฒนาที่ต่อเนื่อง บ่อยครั้งที่ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ และแหล่งข้อมูลที่ยังไม่ได้นำเสนอแบบออนไลน์ เช่น "สารานุกรมภาษาอีสาน โดย ดร.ปรีชาพิณทอง" ทำให้การเข้าถึงทำได้อย่างจำกัด และนอกจากนี้ยังพบว่ามีคำศัพท์อื่นๆที่ไม่พบในแหล่งอ้างอิงทั้งสองแหล่งที่ได้กล่าวมา ทำให้มีแนวคิดจัดทำโครงการภาษาอีสานออนไลน์ขึ้นมา
บนสื่อสังคมออนไลน์มีการพูดคุยและแสดงความคิดเห็นเป็นภาษาอีสานจำนวนมาก กระแสของวัฒนธรรมอีสานได้รับความสนใจมาอย่างต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา สังเกตได้จากสื่อโฆษณา ละคร ภาพยนต์ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร เว็บไซต์ โดยเฉพาะเพลงต่างๆ มีการนำเสนองานที่โด่งดังทุกสัปดาห์ เกิดคำถามจากผู้ที่ไม่เข้าใจในภาษาอีสาน เนื่องจากยังมีแหล่งให้ค้นหาข้อมูลไม่มากและข้อมูลไม่ทันสมัย จึงเป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้ผู้จัดทำโครงการฐานข้อมูลออนไลน์ได้จัดทำโครงการนี้ขึ้นมา และออกแบบให้ผู้ใช้สามารถมีส่วนร่วมตั้งคำถามได้
ภาษาถิ่นอีสาน
ภาษาถิ่นอีสาน เป็นภาษาที่มีความสวยงาม เป็นเอกลักษณ์ และความน่าสนใจ ทั้งยังเป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตและเล่าเรื่องราวในอดีตมาจนถึงปัจจุบัน คำศัพท์หลายคำค่อย ๆ หายไปตามยุคสมัยจนหาฟังได้ยาก เหลือเพียงแค่คำศัพท์ที่ใช้กันบ่อย ๆ อยู่แค่ไม่กี่คำ เว้นแต่ว่าจะได้สนทนากับคนเฒ่าคนแก่จึงจะได้ยินคำเก่า ๆ เหล่านั้น ทีมงานอีสานร้อยแปดจึงได้พัฒนาเว็บแอพพลิเคชันนี้ขึ้นมาเพื่อเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลคำศัพท์ภาษาถิ่นอีสาน เพื่อให้ผู้ที่ต้องการศึกษาสามารถค้นหาข้อมูลได้ง่ายขึ้น และยังเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับคนรุ่นใหม่และผู้ที่สนใจในภาษา สุดท้ายนี้ทีมงานอีสานร้อยแปดขอเป็นส่วนหนึ่งที่จะรักษาและเผยแพร่ภาษาอีสานให้เป็นที่รู้จักและอยู่คู่พี่น้องชาวอีสานตลอดไป
อย่าสิไลลืมถิ่มมูลมังแต่ครั้งเก่า อย่าสิลืมฮีตเค้าคนเฒ่าเพิ่นสั่งสอน
หลอนว่ากลายภายหน่าคะนิงหาสิได้จ่ม กลายไปไสบ่ม้ม สิคืนเค้าเก่าเดิม
ให้ซอยเสริมเติมแต้ม แนมหามาคืนคอบ แปลงระบอบแบบเปื้อง ให้เฮืองล้ำอย่าต่ำถอย
ความหมายของคำว่า "อีสาน"
"อีสาน" ในความหมายที่เราเข้าใจคือชื่อที่ใช้เรียก พื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลี และ สันสฤต ในส่วนของรากศัพท์ที่มาจาก ภาษาสันสกฤต มาจากชื่อรัฐในสมัยโบราณชื่อ อีศานปุระ และชื่อพระราชาว่า อีศานวรมัน คนไทยจำนวนหนึ่งจึงมีความสับสนในการเขียนอีสาน บางทีเขียนอิสานหรืออิศาน อาจจะเป็นเพราะเห็นว่าคำอีสานมีความเชื่อมโยงกับอิศวร อ่านบทความเกี่ยวกับความหมายของคำว่าอีสานได้ที่ ความหมายของคำว่า อีสาน
สอนภาษาอีสาน
ภาษาท้องถิ่นภาคอีสานกำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก และได้รับการยอมรับมากขึ้น จากที่สัมผัสได้ทางสื่อต่างๆ มีการนำเสนอรายการที่เป็นภาษาพูดอีสาน ด้วยความที่คนอีสานมีจำนวนมากเป็นทุนเดิม ประกอบกับการยอมรับ และคนอีสานมีความภาคภูมิใจที่เป็นคนอีสาน ไม่เหมือนเมื่อก่อนคนอีสานจะยังอายๆไม่กล้าพูดอีสานในที่สารธารณะ แต่ทุกวันนี้ไปเบิ่งโลดพี่น้อง ใครไม่พูดอีสาน หรือฟังอีสานไม่ออกถือว่าเชยมาก เพราะฉะนั้นเว็บไซต์อีสานร้อยแปดของเราแห่งนี้จึงเป็นสื่อกลางให้ผู้ที่สนใจเรียนรู้ภาษาถิ่นอีสาน สามารถเข้ามาค้นหาข้อมูลคำศัพท์ เพิ่มคำศัพท์ใหม่ๆ หรือสอบถามในข้อสงสัยต่างๆ เรายินดีที่จะตอบคำถาม และสอนให้ สามารถกดติดตามได้หลายช่องทาง นอกจากเว็บไซต์แห่งนี้แล้ว ยังมีเฟสบุ๊กแฟนเพจ และ ช่องทางยูทูปให้กดติดตามอีกด้วย
ภาษาอีสาน - ภาษาไทยกลาง - ภาษาอังกฤษ
นอกจากภาษาอีสานที่เป็นภาษาพูดของคนอีสานทั่วๆไปที่แปลความหมายเป็นภาษากลางเพื่อให้ผู้อ่านที่อยู่ภาคอื่นๆได้ศึกษาและเข้าใจความหมาย เรายังมีการแปลความหมายเป็นภาษาอังกฤษไว้อีกด้วย ถึงแม้ว่าคำศัพท์บางคำอาจจะยังมีข้อมูลคำแปลในภาษาอังกฤษที่ไม่ครบถ้วน ทีมงานอีสานร้อยแปดก็จะทยอยรวบรวมและปรับปรุงฐานข้อมูลอยู่ตลอดเวลา แต่ส่วนใหญ่ก็มีการแปลเป็นภาษาอังกฤษให้เรียบร้อย พร้อมทั้งแสดงแหล่งที่มาของข้อมูล สำหรับผู้ที่ศึกษาหาข้อมูลสามารถนำไปอ้างอิงในข้อมูลการสืบค้นได้ทันที
อัพเดทสถานะฐานข้อมูลภาษาอีสาน
อัพเดทฐานข้อมูลภาษาในระบบพจนานุกรมออนไลน์ของเว็บไซต์อีสานร้อยแปด ขณะนี้มีข้อมูลคำศัพท์เพิ่มเข้ามามากถึง 13,180 คำศัพท์ และมีประโยคสนทนาตัวอย่างอีกกว่า 1,857 ตัวอย่าง ทั้งที่มาจากทีมงานช่วยกันรวบรวมเพิ่มเข้ามา และจากสมาชิกที่ให้ความร่วมมือ แนะนำคำศัพท์ใหม่ๆมาตลอด ที่สำคัญคือจากระบบผลการค้นหาของเรา เมื่อผู้เยี่ยมชมทำการค้นหาคำศัพท์ หากคำศัพท์ไหนยังไม่มีจะปรากฏในประวัติผลการค้นหา ทำให้ผู้ดูแลสามารถนำไปปรับปรุงข้อมูล ทำการเพิ่มข้อมูลที่ขาดหายไป ส่งผลให้ฐานข้อมูลของเรามีการอัพเดทอยู่ตลอดเวลา ทีมงานแอดมินก็ต้องขอขอบพระคุณสมาชิกเว็บไซต์ทุกท่าน ที่ให้การสนับสนุนมาเป็นอย่างดี
-
อีสานร้อยแปด
อีสานร้อยแปด ทุกเรื่องราวของชาวอีสาน เว็บไซท์ที่รวบรวมสาระความรู้ภูมิปัญญาและข่าวสารรอบด้านเกี่ยวกับภาคอีสาน อาทิเช่น สถานที่ท่องเที่ยวภาคอีสาน ,ภาษาอีสาน , อาหารอีสาน เป็นต้น -
ภาษาอีสาน
รวมคำศัพท์ภาษาท้องถิ่นอีสานพร้อมคำแปลและตัวอย่างบทสนทนา พจนานุกรมภาษาถิ่นออนไลน์จัดทำขึ้นเพื่อรวมคำศัพท์จากแหล่งความรู้ต่างๆและจากสมาชิกร่วมกันนำเสนอข้อมูล จัดทำโดยอีสานร้อยแปดดอท
เขียนโดย ทีมงานอีสานร้อยแปด อัพเดท